Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7
Devanagari script
आजग्मुः समरे क्रुद्धा विष्णुमक्लिष्टकारिणम् । परघेण निमिर्दैत्यो मथनो मुद्गरेण च
Transliteration
ājagmuḥ samare kruddhā viṣṇumakliṣṭakāriṇam | paragheṇa nimirdaityo mathano mudgareṇa ca
Translation
میدانِ جنگ میں غضبناک ہو کر وہ بے تھک کارگزار وِشنو پر ٹوٹ پڑے۔ دَیتیہ نِمی نے لوہے کے گُرز سے وار کیا اور مَتھن نے مُدگر سے ضرب لگائی۔
Word by Word
आजग्मुःthey came/advanced
आजग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
क्रुद्धाःangry
क्रुद्धाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तरि विशेषण
विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अक्लिष्टकारिणम्the unwearied doer; tireless in action
अक्लिष्टकारिणम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअक्लिष्ट (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विष्णोः विशेषण; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (अक्लिष्टः कारिणः)
परघेणwith a battle-axe/iron club (parigha-type weapon)
परघेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपरघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
निमिःNimi
निमिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दैत्यःthe demon
दैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निमेः विशेषण
मथनःMathana
मथनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमथन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुद्गरेणwith a mace/hammer
मुद्गरेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
Speaker
Nārada (continuing context from 20.1)
Visual Art Cues
Scene: A dense battlefield: Daityas surge toward Viṣṇu; Nimi swings a heavy iron club while Mathana raises a mace; dust, banners, and chariots churn around the unwearied Nārāyaṇa standing firm.
Characters & Entities
V
ViṣṇuN
Nimi (Daitya)M
MathanaFAQs
The Lord is described as “akliṣṭakārin”—unceasing in protection—signifying that divine guardianship does not fatigue though opposition rages.
No; the focus is on Viṣṇu’s battle encounter.
None.