Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 64
Devanagari script
प्रत्युद्ययौ हरिं रौद्रः स्वबाहुबलमाश्रितः । रीक्ष्णधारेण शूलेन महिषो हरिमर्दयन्
Transliteration
pratyudyayau hariṃ raudraḥ svabāhubalamāśritaḥ | rīkṣṇadhāreṇa śūlena mahiṣo harimardayan
Translation
وہ قہر آلود ہو کر اپنے بازوؤں کی قوت پر بھروسا کیے ہری کی طرف لپکا، اور تیز دھار ترشول سے ہری پر وار کرنے لگا۔
Word by Word
प्रतिtowards, against
प्रति:
Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग (preverb)
उद्ययौadvanced
उद्ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; ‘उद्ययौ’ = ‘went forth/advanced’
हरिम्Hari (Vishnu)
हरिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
रौद्रःfierce, wrathful
रौद्रः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘महिषः’)
स्वबाहुबलम्the strength of his own arms
स्वबाहुबलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + बाहु + बल (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य बाहोः बलम्)
आश्रितःhaving relied on
आश्रितः:
Karta (Agent qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-√श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying subject)
तीक्ष्णधारेणwith sharp-edged
तीक्ष्णधारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण + धारा (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; कर्मधारयः (तीक्ष्णा धारा यस्य), विशेषणम् (qualifying ‘शूलेन’)
शूलेनwith a spear/trident
शूलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
महिषःMahisha
महिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हरिमर्दयन्striking/crushing Hari
हरिमर्दयन्:
Kriya (Participial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहरि + √मर्द् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्तः (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘हरिम्’ कर्म; क्रियासमानाधिकरण (concomitant action)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Mahiṣa lunges toward Hari with a razor-edged trident; Hari stands poised, aura steady; the trident’s edge gleams, dust swirls around their feet.
Characters & Entities
M
MahiṣaH
Hari (Viṣṇu)FAQs
Raw strength without dharma becomes aggression; the Purāṇas contrast self-willed might with righteous protection.
No tīrtha is identified in this verse.
None.