Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 79
Devanagari script
स्रुतरक्तौघरंध्रश्च स्रुतधातुरिवाचलः । पपात स्वे रथे भग्नो विसंज्ञः शिष्टजीवनः
Transliteration
srutaraktaugharaṃdhraśca srutadhāturivācalaḥ | papāta sve rathe bhagno visaṃjñaḥ śiṣṭajīvanaḥ
Translation
اس کے زخموں سے خون کے فوارے پھوٹ رہے تھے، جیسے پہاڑ سے معدنیات بہہ رہی ہوں؛ وہ اپنے ہی رتھ پر ٹوٹ کر گر پڑا، بے ہوش، جس میں صرف نام کی زندگی باقی تھی۔
Word by Word
स्रुतflowing, oozed
स्रुत:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/भूतकृत्), नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकरूपं; समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः (as prior member in compound)
रक्तblood
रक्त:
Visheshya (Qualified element/विशेष्य)
TypeNoun
Rootरक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (blood); समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः
ओघstream, flood
ओघ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootओघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (flood/stream); समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः
रन्ध्रः(one whose) holes/openings
रन्ध्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरन्ध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
स्रुतflowing, oozed
स्रुत:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकरूपं; समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः
धातुःmineral/metal (ore)
धातुः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इवlike, as
इव:
Upama-sambandha (Comparative marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (particle of comparison)
अचलःa mountain; immovable one
अचलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पपातfell down
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्वेin his own
स्वे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (to ‘रथे’)
रथेin the chariot
रथे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
भग्नःbroken, shattered
भग्नः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभञ्ज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (to implied subject)
विसंज्ञःunconscious
विसंज्ञः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविसंज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
शिष्टजीवनःhaving only a remnant of life
शिष्टजीवनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक) + जीवन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/अवयवभावः: ‘शिष्टं जीवनं यस्य’/‘remaining life’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A grievously wounded asura on a shattered chariot-seat, blood streaming from many wounds, compared to a mountain seeping red mineral ore; attendants recoiling; dust and broken weapons around.
Characters & Entities
K
Kālanemi (contextual)FAQs
Adharma’s apparent solidity (like a mountain) still bleeds and collapses when dharma’s force strikes.
None is mentioned here.
None.