Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 78
Devanagari script
सा पपात शिरस्युग्रा सहसा कालनेमिनः । संचूर्णितोत्तमां गस्तु निष्पिष्टमुकुटोसुरः
Transliteration
sā papāta śirasyugrā sahasā kālaneminaḥ | saṃcūrṇitottamāṃ gastu niṣpiṣṭamukuṭosuraḥ
Translation
وہ خوفناک گرز اچانک کالنیمی کے سر پر گرا۔ اس دیو کا مضبوط جسم کچلا گیا، اور اس کا تاج چکنا چور ہو گیا۔
Word by Word
साshe/that (mace)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (गदा)
पपातfell
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शिरसिon the head
शिरसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
उग्राfierce
उग्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सा इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (suddenly/violently)
कालनेमिनःof Kālanemi
कालनेमिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
संचूर्णित-उत्तमाम्having crushed the best (part)
संचूर्णित-उत्तमाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्+चूर्णय् (धातु)→संचूर्णित (क्त कृदन्त) + उत्तमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (संचूर्णिता उत्तमा यस्याः/या)
अङ्गम्limb/body-part
अङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
निष्पिष्ट-मुकुटःwhose crown was crushed
निष्पिष्ट-मुकुटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिस्+पिष् (धातु)→निष्पिष्ट (क्त कृदन्त) + मुकुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारयभाव-तत्पुरुष (निष्पिष्टः मुकुटः यस्य)
असुरःthe demon
असुरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The mace crashes onto Kālanemi’s head; the crown bursts apart, the demon’s body collapses—an instant of overwhelming force and finality.
Characters & Entities
K
KālanemiV
Viṣṇu (implied)FAQs
Pride (symbolized by the crown) collapses when confronted by divine justice; adharma’s pomp cannot endure.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.