Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57
Devanagari script
दैत्येंद्रो राक्षसेन्द्रेण क्षितिकंपेनगो यथा । स सुहूर्तात्समाश्वास्य मत्वा तं दुर्जयं रणे
Transliteration
daityeṃdro rākṣasendreṇa kṣitikaṃpenago yathā | sa suhūrtātsamāśvāsya matvā taṃ durjayaṃ raṇe
Translation
رکشسوں کے سردار کے وار سے دیتیوں کا سردار یوں لرز اٹھا جیسے زلزلے سے پہاڑ ہل جائے؛ پھر تھوڑی دیر میں سانس سنبھال کر اسے جنگ میں دشوار الفتح جانا۔
Word by Word
दैत्येन्द्रःthe lord of the Daityas
दैत्येन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य-इन्द्र (प्रातिपदिक; दैत्य + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राक्षसेन्द्रेणby the lord of the Rakṣasas
राक्षसेन्द्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootराक्षस-इन्द्र (प्रातिपदिक; राक्षस + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
क्षितिकम्पेनby an earth-tremor
क्षितिकम्पेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootक्षिति-कम्प (प्रातिपदिक; क्षिति + कम्प)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; उपमान-हेतु (cause of comparison)
इवas if
इव:
Sambandha (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-निपात (comparative particle)
अङ्गःa mountain
अङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (as/just as)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुहूर्तात्after a short time
सुहूर्तात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसु-हूर्त (प्रातिपदिक; सु + हूर्त)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; कालवाचक—'after a short while'
समाश्वास्यhaving regained composure
समाश्वास्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्वस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having recovered breath/comforted oneself'; उपसर्ग: सम्-आ-
मत्वाhaving considered
मत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having thought/considered'
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दुर्जयम्hard to conquer
दुर्जयम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर्-ज्य (प्रातिपदिक; दुर् + जय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—तम्
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The daitya king, shaken like a mountain in an earthquake, steadies himself—feet braced, chest heaving—eyes narrowing as he judges the rākṣasa’s near-invincibility.
Characters & Entities
D
DaityaR
RākṣasaFAQs
Pride gives way to realism when confronted by superior strength; discernment (viveka) begins when one recognizes true power in the field of action.
No tīrtha is referenced in this battle verse.
None.