Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53
Devanagari script
राक्षसेन्द्रस्तथायांतं दृषट्वा तं स पदानुगः । विव्याध निशितैर्बाणैः कालाशनिसमस्वनैः
Transliteration
rākṣasendrastathāyāṃtaṃ dṛṣaṭvā taṃ sa padānugaḥ | vivyādha niśitairbāṇaiḥ kālāśanisamasvanaiḥ
Translation
اسے یوں بڑھتے دیکھ کر راکشسوں کے راجا نے—اس کے قدم بہ قدم پیچھے لگ کر—تیز تیروں سے اسے چھید ڈالا، جن کی گونج کال کے وَجر جیسی تھی۔
Word by Word
rākṣasendraḥlord of the Rakṣasas
rākṣasendraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa + indra (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राक्षसानाम् इन्द्रः)
tathāthus
tathā:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): एवं/तद्वत् (thus)
āyāntamcoming/approaching
āyāntam:
Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootā-√yā (धातु) + śatṛ (कृत्) → āyānt (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; tam इति विशेषणम्
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): दृष्ट्वा = seeing
tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (pronoun)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (pronoun)
padānugaḥfollowing his steps
padānugaḥ:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpada + anuga (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (पदानि अनुगच्छति इति)
vivyādhapierced/wounded
vivyādha:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vyadh (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
niśitaiḥsharp
niśitaiḥ:
Karaṇa (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootniśita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; bāṇaiḥ इति विशेषणम्
bāṇaiḥwith arrows
bāṇaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (instrumental plural)
kālāśanisamasvanaiḥwith a sound like thunderbolts of Death
kālāśanisamasvanaiḥ:
Karaṇa (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāla + aśani + sama + svana (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कालाशनेः समः स्वनः येषाम्); bāṇaiḥ इति विशेषणम्
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The rākṣasa king closes in step-for-step and releases a storm of razor arrows; each shaft cracks like a thunderbolt, striking Kujambha with explosive force.
Characters & Entities
R
Rākṣasendra (Rākṣasa king)K
Kujaṃbha (implied target)K
Kāla (Time)FAQs
The ‘sound of Kāla’ motif reminds that time overpowers all warriors; Purāṇic battles dramatize mortality and the limits of brute force.
No tīrtha is mentioned.
None.