Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तद्दृष्ट्वा कर्म दैत्यस्य धनाध्यक्षः प्रतापवान् । आकर्णाकृष्टचापस्तु जंभमाजौ महाबलम्

Transliteration

taddṛṣṭvā karma daityasya dhanādhyakṣaḥ pratāpavān | ākarṇākṛṣṭacāpastu jaṃbhamājau mahābalam

Translation

اس دَیتیہ کے اس فعل کو دیکھ کر، جلال و قوت والے دھنادھیکش نے کمان کو کان تک کھینچا اور میدانِ جنگ میں مہابلی جمبھ کے مقابل آ کھڑا ہوا۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/absolutive), पूर्वकाल (having done)

• कर्म: deed, act
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• दैत्यस्य: of the demon
• दैत्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• धनाध्यक्षः: the superintendent of wealth (Kubera)
• धनाध्यक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन + अध्यक्ष (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• प्रतापवान्: mighty, valorous
• प्रतापवान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifying) धनाध्यक्षः

• आकर्णाकृष्टचापः: with bow drawn to the ear
• आकर्णाकृष्टचापः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आकर्ण + आकृष्ट + चाप (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifying) धनाध्यक्षः; अर्थः: ‘आकर्णं यावत् आकृष्टः चापः यस्य’

• तु: indeed, however
• तु: Sambandha-bodhaka (Discourse particle/सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषबोधक-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)

• जंभम्: Jambha
• जंभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जंभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• आजौ: in battle
• आजौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• महाबलम्: very strong
• महाबलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifying) जंभम्

Speaker

Nārada

Visual Art Cues

Scene: Kubera (Dhanādhyakṣa), radiant and resolute, draws his bow to the ear and steps forward to meet Jambha head-on amid a chaotic battlefield.

Characters & Entities

• Nārada
• Dhanādhyakṣa (Kubera—contextual epithet)
• Jambha
• Daitya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Righteous authority responds to oppression with disciplined strength—courage guided by duty rather than rage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is named.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.