Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1
Devanagari script
नारद उवाच । धनाधिपस्य जंभेन सायकैर्मर्मभेदिभिः । दिशोपरुद्धाः क्रुद्धेन सैन्यं चाभ्यर्दितं भृशम्
Transliteration
nārada uvāca | dhanādhipasya jaṃbhena sāyakairmarmabhedibhiḥ | diśoparuddhāḥ kruddhena sainyaṃ cābhyarditaṃ bhṛśam
Translation
نارد نے کہا: جمبھ کے مَرم بھیدنے والے تیروں سے سمتیں بند ہو گئیں؛ اور وہ غضب میں آ کر دھنادھیپ کی فوج کو سخت ستانے لگا۔
Word by Word
नारदःNarada
नारदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
धनाधिपस्यof the lord of wealth (Kubera)
धनाधिपस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधन + अधिप (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
जंभेनby Jambha
जंभेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootजंभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
मर्मभेदिभिःpiercing vital spots
मर्मभेदिभिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमर्म + भेदिन् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifying) सायकैः
दिशःthe directions
दिशः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
उपरुद्धाःblocked/obstructed
उपरुद्धाः:
Kriya-visheshana (Predicate adjective/क्रियाविशेषण-रूप)
TypeAdjective
Rootउप + रुध् (धातु) → उपरुद्ध (कृदन्त/क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifying) दिशः (sense: ‘were blocked’)
क्रुद्धेनby the enraged (one)
क्रुद्धेन:
Kartr-karana (Agent in instrumental/कर्तृ-तृतीया)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त/क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past participle, क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
सैन्यम्the army
सैन्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अभ्यर्दितम्assailed/tormented
अभ्यर्दितम्:
Karma (Object qualified/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि + अर्द् (धातु) → अभ्यर्दित (कृदन्त/क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifying) सैन्यम्
भृशम्greatly, intensely
भृशम्:
Kriya-visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
Speaker
Nārada
Visual Art Cues
Scene: A dense storm of arrows from the daitya Jambha fills the sky; the quarters appear sealed, and Kubera’s army reels under the assault.
Characters & Entities
N
NāradaJ
JambhaD
Dhanādhipa (Kubera—contextual epithet)S
Sainya (army)FAQs
Unchecked wrath and violence are shown as forces that constrict the world (even ‘the directions’), symbolizing adharma’s suffocation.
No specific tīrtha is mentioned in this verse.
None.