Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 64
Devanagari script
स्कंधे निधाय दैत्यस्य मुखं विश्रांतिमैच्छत । तमा लक्ष्य ततो दैत्यः श्रांतमुत्पाट्य चौजसा
Transliteration
skaṃdhe nidhāya daityasya mukhaṃ viśrāṃtimaicchata | tamā lakṣya tato daityaḥ śrāṃtamutpāṭya caujasā
Translation
یَم نے دَیّت کے چہرے کو اپنے کندھے پر ٹکا کر کچھ دم لینے کی چاہ کی۔ یہ دیکھ کر دَیّت نے زور سے تھکے ہوئے یَم کو پکڑا اور جھٹکے سے اکھاڑ ڈالا۔
Word by Word
स्कन्धेon the shoulder
स्कन्धे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
निधायhaving placed
निधाय:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-धा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having placed’
दैत्यस्यof the demon
दैत्यस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
मुखम्face
मुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
विश्रान्तिम्rest, respite
विश्रान्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्रान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
ऐच्छतdesired
ऐच्छत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
आtowards, fully
आ:
Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
Formउपसर्ग (preverb) ‘towards/fully’ (लक्ष्य इत्यस्य सह)
लक्ष्यhaving noticed
लक्ष्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having noticed/aimed at’
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
दैत्यःthe demon
दैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
श्रान्तम्weary
श्रान्तम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रान्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘weary’ (तम् इति कर्मणि)
उत्पाट्यhaving snatched away
उत्पाट्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-पट्/पाट् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having torn up/snatched away’
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ओजसाwith strength
ओजसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A colossal daitya grips the weary Yama, whose head/face rests on his shoulder for a moment; the demon notices and violently wrenches him upward, beginning a brutal assault as devas look on in alarm.
Characters & Entities
Y
YamaD
DaityaFAQs
Vigilance is part of dharma—momentary carelessness can empower hostile forces.
No holy site is indicated in this verse.
None.