Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 65
Devanagari script
निष्पिपेष महीपृष्ठे विनिघ्नन्पार्ष्णिपाणिभिः । ततो यमस्य वदनात्सुस्राव रुधिरं बहु
Transliteration
niṣpipeṣa mahīpṛṣṭhe vinighnanpārṣṇipāṇibhiḥ | tato yamasya vadanātsusrāva rudhiraṃ bahu
Translation
اس نے یَم کو زمین کی پشت پر پٹخ کر ایڑی اور مُکّوں سے مارتے ہوئے کچل ڈالا۔ تب یَم کے منہ سے بہت سا خون بہہ نکلا۔
Word by Word
निष्पिपेषcrushed, ground down
निष्पिपेष:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपिष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; उपसर्गः—निस् (नि:)
महीपृष्ठेon the earth’s surface
महीपृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (महीयाः पृष्ठम्)
विनिघ्नन्striking, beating
विनिघ्नन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); उपसर्गः—वि, नि
पार्ष्णिपाणिभिःwith heels and hands
पार्ष्णिपाणिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपार्ष्णि (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); इतरेतर-द्वन्द्व (पार्ष्णयः च पाणयः च)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb); अर्थः—तस्मात्/अनन्तरम् (then/thereupon)
यमस्यof Yama
यमस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
वदनात्from (his) mouth
वदनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
सुस्रावflowed out
सुस्राव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्रु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; उपसर्गः—सु
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
बहुmuch, abundant
बहु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); परिमाणवाचक
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The daitya pins Yama to the earth, pounding with heel and fist; blood pours from Yama’s mouth onto the ground, while the battlefield darkens with dread.
Characters & Entities
Y
YamaD
DaityaFAQs
The Purāṇic style dramatizes the cost of conflict with adharma, highlighting the seriousness of maintaining cosmic order.
None is referenced in this verse.
None.