Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63
Devanagari script
ततो जघ्नतुरन्योन्यं मुष्टिभिर्निर्दयौ च तौ । दैत्येंद्रस्यातिवीर्यत्वात्परिश्रांततरो यमः
Transliteration
tato jaghnaturanyonyaṃ muṣṭibhirnirdayau ca tau | daityeṃdrasyātivīryatvātpariśrāṃtataro yamaḥ
Translation
پھر وہ دونوں بےرحم ہو کر ایک دوسرے پر مُکّوں کی بارش کرنے لگے۔ دَیتیہ سردار کی بےپناہ قوت کے سبب یم زیادہ تھک گیا۔
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kala/Sequence (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनुक्रमवाचक (thereupon/then)
जघ्नतुःthe two struck
जघ्नतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
अन्योन्यम्each other
अन्योन्यम्:
Mutual object (Paraspara-karman)
TypeNoun
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् परस्परवाचक; द्वितीया, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्)
मुष्टिभिःwith fists
मुष्टिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
निर्दयौmerciless
निर्दयौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर्दय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तौthose two
तौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; सर्वनाम
दैत्य-इन्द्रस्यof the lord of the daityas
दैत्य-इन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानाम् इन्द्रः)
अति-वीर्यत्वात्because of excessive strength
अति-वीर्यत्वात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + वीर्यत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (अत्यधिकं वीर्यत्वम्)
परिश्रान्त-तरःmore exhausted
परिश्रान्त-तरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + श्रम् (धातु) (कृदन्त: श्रान्त) + तर (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक (comparative)
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Two pitiless fighters exchange heavy fist-blows; dust rises; Yama shows visible fatigue—slumped shoulders, labored breath—while the daitya-lord remains vigorous and pressing forward.
Characters & Entities
Y
YamaD
Daityendra (Daitya-king)FAQs
Adharma can appear powerful, yet the narrative underscores perseverance in the defense of cosmic order.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.