Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56
Devanagari script
तमालोक्य यमोऽश्रांतं श्रांतंस्तांश्च हतान्स्वकान् । आजगाम समुद्यम्य दंडं महिषवाहनः
Transliteration
tamālokya yamo'śrāṃtaṃ śrāṃtaṃstāṃśca hatānsvakān | ājagāma samudyamya daṃḍaṃ mahiṣavāhanaḥ
Translation
اسے بے تھکا دیکھ کر اور اپنے کِنکروں کو تھکا ہوا اور مارا گیا دیکھ کر، بھینسے پر سوار یم نے اپنا دَند اٹھایا اور آگے بڑھ آیا۔
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootआ-लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — ‘having seen’
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अश्रान्तम्unwearied
अश्रान्तम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअ-श्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘तम्’)
श्रान्तान्wearied
श्रान्तान्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘तान्/स्वकान्’)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
हतान्slain
हतान्:
Karma (Object qualifier)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘स्वकान्’)
स्वकान्his own (men)
स्वकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आजगामcame
आजगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
समुद्यम्यhaving lifted
समुद्यम्य:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-यम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — ‘having raised/brandished’
दण्डम्staff, rod
दण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महिष-वाहनःthe one whose mount is a buffalo
महिष-वाहनः:
Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘महिषस्य वाहनम्’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यमस्य विशेषण-नाम
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvara-khaṇḍa narration to sages)
Visual Art Cues
Scene: Yama, stern and unwearied in authority, rides a dark buffalo into the fray, lifting his staff as his slain attendants lie scattered; the air thickens with dread and law-like inevitability.
Characters & Entities
Y
YamaK
KiṅkarasFAQs
Yama symbolizes impartial dharma; when disorder escalates, the cosmic enforcer himself intervenes.
No holy site is mentioned.
None.