Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
याम्यानां किंकराणां च अयुतं निष्पिपेष ह । ततस्तदयुतं दृष्ट्वा हतं किंकरवाहिनी
Transliteration
yāmyānāṃ kiṃkarāṇāṃ ca ayutaṃ niṣpipeṣa ha | tatastadayutaṃ dṛṣṭvā hataṃ kiṃkaravāhinī
Translation
اس نے یم کے خادموں میں سے ایک اَیُت (دس ہزار) کو کچل ڈالا۔ پھر اُن دس ہزار کو ہلاک شدہ دیکھ کر خادموں کی فوج ڈگمگا گئی۔
Word by Word
याम्यानाम्of Yama’s (beings)
याम्यानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयाम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — Genitive plural
किंकराणाम्of servants
किंकराणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — Genitive plural
चand
च:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — conjunction
अयुतम्a myriad (ten thousand)
अयुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular (collective ‘ten thousand’)
निष्पिपेषcrushed, pounded
निष्पिपेष:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पिष् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Perfect, 3rd sg
हindeed
ह:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय (पादपूरण/निपात) — emphatic particle
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय (अपादानार्थ/क्रमबोधक) — adverb ‘then/from there’
तत्that
तत्:
Anuyogi/Visheshana (Pronominal modifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — pronoun agreeing with अयुतम्
अयुतम्that myriad
अयुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त) — Absolutive/gerund
हतम्slain, destroyed
हतम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — agreeing with अयुतम्
किंकरवाहिनीthe army of servants
किंकरवाहिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिंकर + वाहिनी (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुष (किंकराणां वाहिनी); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A hero devastates ten thousand of Yama’s attendants; the remaining host recoils, shaken by the sight of the slain.
Characters & Entities
Y
YamaK
Kiṃkaras (attendants of Yama)G
Grasana (implied)FAQs
Adharma’s supporting forces collapse when confronted by overwhelming dharmic power; numbers alone do not ensure victory.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.