Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 47
Devanagari script
दशार्बुदमिता क्रुद्धा ग्रसनायान्वधावत । ग्रसनस्तु समालोक्य तां किंकरमयां शुभाम्
Transliteration
daśārbudamitā kruddhā grasanāyānvadhāvata | grasanastu samālokya tāṃ kiṃkaramayāṃ śubhām
Translation
غصّے میں دس اَربُد کی تعداد والی فوج گرسن کو نگل لینے کے لیے دوڑ پڑی۔ مگر گرسن نے یم کے خادموں سے بنی اُس شاندار فوج کو غور سے دیکھا۔
Word by Word
दशार्बुदमिताnumbering ten arbuda
दशार्बुदमिता:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश + अर्बुद + मित (प्रातिपदिक; √मा-क्त)
Formसमासः तत्पुरुष (दश-अर्बुदैः मिता = ‘measured by ten arbuda’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — qualifying (सेना/वाहिनी understood)
क्रुद्धाangry
क्रुद्धा:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (प्रातिपदिक; √क्रुध्-क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ग्रसनायtowards Grasana
ग्रसनाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootग्रसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन — Dative singular
अन्वधावतran after, pursued
अन्वधावत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + धाव् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Imperfect, 3rd sg
ग्रसनःGrasana
ग्रसनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/विशेषार्थक) — particle
समालोक्यhaving observed
समालोक्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त) — Absolutive/gerund
ताम्her/that (army)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
किंकरमयाम्consisting of servants
किंकरमयाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिंकर + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (किंकरैः मया = ‘made of servants’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — qualifying ताम्
शुभाम्splendid, auspicious
शुभाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — qualifying ताम्
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: An immense, enraged host—countless attendants of Yama—rushes to devour/overwhelm Grasana; Grasana surveys the oncoming mass with composure.
Characters & Entities
G
GrasanaK
Kiṃkaras (Yama’s attendants)Y
Yama (implied)FAQs
The Purāṇas magnify scale to show that dharmic steadiness does not waver before overwhelming odds.
No site is described in this verse.
None.