Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40
Devanagari script
मय्याश्रितानि सैन्यानि जिते मयि जितानि च । असंभावितरूपो हि सज्जनो मोदते सुखम्
Transliteration
mayyāśritāni sainyāni jite mayi jitāni ca | asaṃbhāvitarūpo hi sajjano modate sukham
Translation
‘جو لشکر مجھ پر بھروسا کیے ہوئے تھے، میری شکست کے ساتھ ہی شکست کھا گئے۔ نیک آدمی، جس کی فطرت خودپسندی سے پاک ہو، قناعت کے سکھ میں ہی مسرور رہتا ہے۔’
Word by Word
मयिin/with me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग-प्रयोग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
आश्रितानिdependent on / having taken refuge in
आश्रितानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्
सैन्यानिarmies
सैन्यानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
जितेwhen (I was) conquered / upon defeat
जिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootजि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भव; लोकेटिव-अब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्ध)
मयिin me / when it was me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
जितानिconquered
जितानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (सैन्यानि)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
असंभावित-रूपःone whose worth/form is not recognized
असंभावित-रूपः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-सम्-भावित (सम्+भू धातु-क्त, नकार) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (असंभावितं रूपं यस्य)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
सज्जनःa good man
सज्जनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (अस् धातु-शतृ/प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सत् जनः)
मोदतेrejoices
मोदते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सुखम्happily / happiness
सुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating; internal reflection attributed to Grasana
Visual Art Cues
Scene: A commander reflects as ranks behind him waver; the composition shows soldiers looking toward him, emphasizing shared fate and the virtue of modesty.
Characters & Entities
G
GrasanaA
ArmiesS
SajjanaFAQs
A leader’s fall harms dependents; dharma praises the sajjana who avoids vanity and remains inwardly steady.
No tīrtha is mentioned.
None.