Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39
Devanagari script
स चापि चिंतयामास कृतप्रतिकृतक्रियाम् । धिगस्तु पौरुषं मह्यं प्रभोरग्रेसरः कथम्
Transliteration
sa cāpi ciṃtayāmāsa kṛtapratikṛtakriyām | dhigastu pauruṣaṃ mahyaṃ prabhoragresaraḥ katham
Translation
وہ اپنے کیے ہوئے عمل اور اس کے جواب میں ہونے والے عمل پر غور کرتا رہا۔ ‘افسوس میرے زورِ بازو پر! میں ربّ کے پیش رو کے سامنے کیسے کھڑا ہونے کی جسارت کر بیٹھا؟’
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
चिन्तयामासthought/pondered
चिन्तयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कृत-प्रतिकृत-क्रियाम्an act of retaliation (done as counter-action)
कृत-प्रतिकृत-क्रियाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातु-क्त) + प्रतिकृत (प्रति+कृ धातु-क्त) + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कृतं च प्रतिकृतं च यस्याः सा क्रिया)
धिक्shame! / fie!
धिक्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootधिक् (अव्यय)
Formनिन्दार्थक-निपात (interjection of censure)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पौरुषम्manliness/valor
पौरुषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपौरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
मह्यम्to me / for me
मह्यम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग-प्रयोग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
प्रभोःof the lord/master
प्रभोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
अग्रे-सरःleader/one who goes in front
अग्रे-सरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक) + सर (सृ धातु-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (अग्रे सरति इति)
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating; internal monologue of Grasana
Visual Art Cues
Scene: A warrior pauses amid battlefield dust, head bowed, eyes inward, hands slackened—his pride broken as he contemplates standing before the Lord’s foremost champion.
Characters & Entities
G
GrasanaP
Prabhu (the Lord)A
Agresara (foremost champion)FAQs
Recognition of one’s limits before divine authority is the doorway to humility and dharmic self-correction.
None; the focus is ethical and narrative.
None.