Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38
Devanagari script
ततो महूर्तमात्रेण ग्रसनः प्राप्य चेतनाम् । अपश्यत्स्वां तनुं ध्वस्तां विलोलाभरणांबराम्
Transliteration
tato mahūrtamātreṇa grasanaḥ prāpya cetanām | apaśyatsvāṃ tanuṃ dhvastāṃ vilolābharaṇāṃbarām
Translation
پھر، ایک مہورت کے اندر، گرسن کو ہوش آگیا۔ اس نے اپنے جسم کو چور چور دیکھا—اس کے زیورات اور کپڑے بکھرے ہوئے اور لٹکے ہوئے تھے۔
Word by Word
ततःthen
ततः:
Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रमसूचक (adverb: then)
महूर्तमात्रेणwithin only a muhūrta
महूर्तमात्रेण:
Karana (Measure/Time-span/करण)
TypeNoun
Rootमहूर्त + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular); समासः—महूर्तस्य मात्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
ग्रसनःGrasana
ग्रसनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
प्राप्यhaving regained/obtained
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
चेतनाम्consciousness
चेतनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचेतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन (Imperfect, 3rd person, Singular)
स्वाम्his own
स्वाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
तनुम्body
तनुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
ध्वस्ताम्shattered/destroyed
ध्वस्ताम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्वंस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Past passive participle; Feminine Accusative Singular)
विलोलdisordered/tossed about
विलोल:
Samasa-upapada (Compound member/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootविलोल (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक (stem), समासे पूर्वपद (as compound member)
आभरणornaments
आभरण:
Samasa-upapada (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootआभरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक, समासे पूर्वपद (as compound member)
अम्बराम्garment/clothing
अम्बराम्:
Visheshya (Qualified noun/विशेष्य)
TypeNoun
Rootअम्बरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: After a muhūrta, Grasana awakens amid dust and wreckage, looking down at his battered body; ornaments and garments hang loose, signaling the collapse of pride and splendor.
Characters & Entities
G
GrasanaFAQs
External splendor is easily undone; adversity exposes the impermanence of pride and the need for humility.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.