Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

अनेकाकारबहुलं पृथक्पक्षिकुलाकुलम् । नानाप्रस्रवणोपेतं नानाविधजलाशयम्

anekākārabahulaṃ pṛthakpakṣikulākulam | nānāprasravaṇopetaṃ nānāvidhajalāśayam

یہ مقام کئی طرح کی مخلوقات اور پرندوں کے غول سے بھرا ہوا تھا؛ یہاں متعدد جھرنے اور کئی قسم کے تالاب اور آبی ذخائر موجود تھے۔

अनेकाकारबहुलम्abounding in many forms
अनेकाकारबहुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक) + बहुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (neuter, nominative/accusative singular; adjective)
पृथक्separately, distinctly
पृथक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/भेदवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: separately/distinctly)
पक्षिकुलाकुलम्crowded with flocks of birds
पक्षिकुलाकुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपक्षि (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (neuter, nominative/accusative singular; adjective)
नानाvarious, many
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक-प्रयोग)
Formअव्यय; बहुविधत्ववाचक (indeclinable: various/many)
प्रस्रवणोपेतम्endowed with springs/streams
प्रस्रवणोपेतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रस्रवण (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त; √इ (धातु) उपसर्ग-उप)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘उपेत’ = युक्त/समन्वित (neuter nom/acc sg; past participle used adjectivally)
नानाvarious, many
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक-प्रयोग)
Formअव्यय; बहुविधत्ववाचक (indeclinable: various/many)
विधof kinds, varieties
विध:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; समासपूर्वपद-रूपेण ‘प्रकार’ अर्थे (stem used in compound: kind/type)
जलाशयम्water-reservoir, lake
जलाशयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (masculine, nominative/accusative singular)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Type: cave

Scene: A dense, many-formed sacred wilderness: flocks of birds in layered canopies, multiple waterfalls feeding clear pools and small reservoirs near a cave-mouth; the place feels untouched and numinous.

P
Pāriyātra (mountain)

FAQs

A holy region is depicted as harmonious and life-giving—supporting contemplation through beauty, water, and solitude.

The broader sacred environment around the Pāriyātra mountain cave is praised.

None is specified; the focus is on the auspicious characteristics of the tapas-sthāna.