Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

प्राप्य तत्कंदरं दैत्यश्चकार विपुलं तपः । वहन्पाशुपतीं दीक्षां पंच मंत्राञ्जजाप सः

Transliteration

prāpya tatkaṃdaraṃ daityaścakāra vipulaṃ tapaḥ | vahanpāśupatīṃ dīkṣāṃ paṃca maṃtrāñjajāpa saḥ

Translation

اس غار میں پہنچ کر، دیتیا نے شدید تپسیا (ریاضت) کی۔ پاشوپت دکشا حاصل کر کے، وہ مسلسل پانچ منتروں کا جاپ کرتا رہا۔

Word by Word

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु) + प्र (उपसर्ग); ल्यप्-प्रत्यय (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having obtained/reached’

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (neuter accusative singular; demonstrative)

• कन्दरम्: cave
• कन्दरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter accusative singular)

• दैत्यः: the demon
• दैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (masculine nominative singular)

• चकार: did, performed
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु), लिट् (परस्मैपद)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (Perfect, 3rd person singular, active)

• विपुलम्: great, abundant
• विपुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (neuter accusative singular; adjective)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter accusative singular)

• वहन्: bearing, observing
• वहन्: Karta (Agent-participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √वह् (धातु) शतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘carrying/observing’ (present active participle, masc nom sg)

• पाशुपतीम्: Pāśupata (pertaining to Paśupati)
• पाशुपतीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाशुपती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (feminine accusative singular; adjectival)

• दीक्षाम्: initiation
• दीक्षाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (feminine accusative singular)

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्यावाचक-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: संख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः; द्वितीया बहुवचनार्थे (numeral used indeclinably: five)

• मन्त्रान्: mantras
• मन्त्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (masculine accusative plural)

• जजाप: chanted, muttered
• जजाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जप् (धातु), लिट् (परस्मैपद)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (Perfect, 3rd person singular, active)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (masculine nominative singular; pronoun)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: cave

Visual Art Cues

Scene: A powerful daitya seated at a cave entrance or deep within, ash-smeared, holding a rudrākṣa mālā, posture steady; subtle Śaiva emblems suggest Pāśupata dīkṣā; the cave glows with mantra-heat.

Characters & Entities

• Daitya
• Pāśupata-dīkṣā
• Five mantras (pañca-mantrāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas combined with dīkṣā and disciplined japa is presented as a potent means to obtain extraordinary results—though the moral outcome depends on intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The cave on Mount Pāriyātra is implied as a powerful tapas-site (tapas-sthāna).

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance of Pāśupata dīkṣā and sustained recitation (japa) of five mantras.