Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 93

Devanagari script

रुदन्तीं स्वां प्रियां दीनां तरुप्रच्छादिताननाम् । तां विलोक्य ततो दैत्यः प्रोवाच परिसांत्वयन्

Transliteration

rudantīṃ svāṃ priyāṃ dīnāṃ tarupracchāditānanām | tāṃ vilokya tato daityaḥ provāca parisāṃtvayan

Translation

اس نے اپنی محبوبہ کو دیکھا—بے بس و غمگین، روتی ہوئی، درختوں کی اوٹ میں چہرہ چھپائے۔ اسے دیکھ کر دَیتیہ نے تسلی دینے کے لیے بات کی۔

Word by Word

• रुदन्तीम्: weeping
• रुदन्तीम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Verb
• Root: रुद् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘weeping’

• स्वाम्: his own
• स्वाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• प्रियाम्: beloved (wife)
• प्रियाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• दीनाम्: wretched
• दीनाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• तरुप्रच्छादिताननाम्: whose face was covered by trees
• तरुप्रच्छादिताननाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तरु + प्रच्छादित + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (तरुभिः प्रच्छादितम् आननम् यस्याः)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• विलोक्य: having seen
• विलोक्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having seen’

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/स्थानवाचक (then/from there)

• दैत्यः: the demon
• दैत्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• प्रोवाच: said
• प्रोवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• परिसान्त्वयन्: consoling (her)
• परिसान्त्वयन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: परि + सान्त्व् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘consoling’

Speaker

Narrator (contextual; Māheśvara-khaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: A woman sits or crouches behind trees, face partly hidden by leaves and branches, tears visible; Vajrāṅga approaches, posture softened, one hand raised in a calming gesture, preparing to speak words of comfort.

Characters & Entities

• Daitya
• Beloved (Varāṅgī—implied by next adhyāya context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in Puranic conflict-worlds, compassion and gentle speech toward the afflicted are upheld as dharmic qualities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly named in this verse; it functions as narrative setup within the Kaumārikā-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive and introduces a consoling dialogue.