Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

Devanagari script

दिनेदिनेपराधो यः क्रियते काशिवासिभिः । स याति संक्षयं क्षिप्रं विराधेश समर्चनात्

Transliteration

dinedineparādho yaḥ kriyate kāśivāsibhiḥ | sa yāti saṃkṣayaṃ kṣipraṃ virādheśa samarcanāt

Translation

کاشی کے باشندوں سے روزانہ جو لغزشیں سرزد ہوتی ہیں، وہ وِرادھیش کی درست و باادب پوجا سے فوراً مٹ جاتی ہیں۔

Word by Word

• दिने: in a day
• दिने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (locative used adverbially)

• दिने: day by day
• दिने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; पुनरुक्ति (iteration)

• अपराधः: offence, transgression
• अपराधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपराध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• यः: which/that (who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• क्रियते: is done/committed
• क्रियते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• काशिवासिभिः: by the residents of Kāśī
• काशिवासिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काशी-वासिन् (प्रातिपदिक; काशी + वासिन्)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• सः: he/that (offence)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• याति: goes, comes to
• याति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• संक्षयम्: destruction, dissolution
• संक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• विराधेश: O Virādheśa (Lord Virādha)
• विराधेश: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विराध-ईश (प्रातिपदिक; विराध + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• समर्चनात्: from/through worship (proper adoration)
• समर्चनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सम् + अर्चन (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/कारणे (ablative of cause)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda instructing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Virādheśa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Kāśī resident approaches a modest shrine of Virādheśa with offerings; the atmosphere suggests daily life and daily repentance, with the liṅga radiating calm absolution.

Characters & Entities

• Kāśī-vāsī (residents of Kāśī)
• Virādheśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even habitual human shortcomings can be purified through consistent, reverent worship—especially within Kāśī’s sanctifying field.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Virādheśa/Virādheśvara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samarcana—proper, attentive worship—of Virādheśa to bring daily faults to quick cessation.