Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68
Devanagari script
अचिंतिता त्वनाहूता विमानाद्धरवल्लभा । कथमेषा परिप्राप्ता क्षणमित्थं प्रपश्यतीः
Transliteration
aciṃtitā tvanāhūtā vimānāddharavallabhā | kathameṣā pariprāptā kṣaṇamitthaṃ prapaśyatīḥ
Translation
“نہ خیال میں تھی، نہ بلائی گئی—پھر بھی ہَر کی محبوبہ وِمان سے اتر آئی! یہ یہاں کیسے آن پہنچی؟” یوں کہہ کر وہ چند لمحے اسی طرح دیکھتی رہیں۔
Word by Word
अचिन्तिताunthought-of / unexpected
अचिन्तिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिन्त् (धातु) + क्त (कृदन्त) + अ- (निषेध)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past participle) ‘चिन्तित’ इत्यस्य नकारार्थे अ-; स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तुbut
तु:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)
अनाहूताuninvited
अनाहूता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootह्वा (धातु) + क्त (कृदन्त) + अन्- (निषेध)
Formक्त-प्रत्ययान्तः ‘आहूत’ इत्यस्य नकारार्थे अन्-; स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
विमानात्from the aerial car
विमानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/अपादान), एकवचनम्
धरवल्लभाthe beloved of Hara (Pārvatī)
धरवल्लभा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर (प्रातिपदिक) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः धरस्य वल्लभा (षष्ठी-तत्पुरुष)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)
एषाthis (woman)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
परिप्राप्ताhas arrived
परिप्राप्ता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु) उपसर्गः परि- + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past participle), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; धातुः प्राप् (प्राप्तौ)
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालवाचकः (adverbial accusative)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus)
प्रपश्यतीःyou (pl.) are looking
प्रपश्यतीः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + पश्य् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), मध्यमपुरुषः (2nd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्; धातुः पश्य् (दर्शने)
Speaker
Narrator (Skanda) reporting the onlookers’ thoughts/speech
Skanda Dialogue
Listener: कासी-माहात्म्य-श्रोता
Visual Art Cues
Scene: आकाशात् दिव्य-विमानं; तस्मात् सती अवतीर्णा; सभास्थाः स्त्रियः/जनाः विस्मयेन ऊर्ध्वदृष्टि; यज्ञधूमः पृष्ठे।
Characters & Entities
H
Hara (Śiva)S
Satī (implied as Hara-vallabhā)V
VimānaFAQs
Divinity is not bound by social invitation—wherever dharma is at stake, the Goddess may appear unexpectedly.
None; it is an episode within the Dakṣa-yajña narrative.
None.