Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

Devanagari script

सर्वाणि शिल्पकार्याणि तौर्यत्रिकमथापि च । सर्वं ज्ञास्यसि कर्तुं त्वं द्वितीय इव पद्मभूः

Transliteration

sarvāṇi śilpakāryāṇi tauryatrikamathāpi ca | sarvaṃ jñāsyasi kartuṃ tvaṃ dvitīya iva padmabhūḥ

Translation

تم ہر طرح کے ہنر و صنعت کے کام، اور نیز توریہ تریک—یعنی موسیقی کی تین گونہ فنون—میں بھی مہارت حاصل کرو گے۔ تم ہر کام کرنا جان لو گے، گویا خود پدم بھو (برہما) کا دوسرا روپ ہو۔

Word by Word

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; विशेषणम्

• शिल्पकार्याणि: works of craft/arts
• शिल्पकार्याणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिल्प + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (शिल्पस्य कार्याणि)

• तौर्यत्रिकम्: the triad of performing arts (song, music, dance)
• तौर्यत्रिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तौर्य + त्रिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगुः (त्रयाणां तौर्याणां समूहः—गीत-वाद्य-नृत्य)

• अथ: and then/also
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (then/also)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also, even)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मरूपे

• ज्ञास्यसि: you will know
• ज्ञास्यसि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• द्वितीयः: a second
• द्वितीयः: Karta (Subject Complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (predicative)

• इव: like
• इव: Sambandha (Simile-marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (like/as)

• पद्मभूः: Padmabhū (Brahmā)
• पद्मभूः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: पद्म + भू (प्रातिपदिक; भू = √भू (धातु) क्विप्/उणादि-निर्मित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (पद्मे भूः यस्य सः—ब्रह्मा)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The recipient is proclaimed master of all crafts and the three musical arts—voice, instruments, and dance/ensemble—likened to a second Brahmā creating worlds.

Characters & Entities

• Padmabhū (Brahmā)
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace can elevate human capability into comprehensive mastery, making art and craft instruments of sacred order (ṛta/dharma).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred landscape where such God-given mastery supports temple culture and dhārmic life.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse extols empowerment for arts that can be offered in sacred settings.