Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

Devanagari script

भवानीभक्तिबीजोत्थं भूरुहं पुरुषाकृतिम् । मनोरथफलैः पूर्णमासीद्धृष्टतनूरुहा

Transliteration

bhavānībhaktibījotthaṃ bhūruhaṃ puruṣākṛtim | manorathaphalaiḥ pūrṇamāsīddhṛṣṭatanūruhā

Translation

وہ بھوانی کی بھکتی کے بیج سے اُگے ہوئے درخت کی مانند دکھائی دیتا تھا—مردانہ صورت میں—مرادوں کے پھلوں سے لدا ہوا؛ اور اس کے بدن کے رونگٹے کھڑے ہو گئے۔

Word by Word

• भवानी-भक्ति-बीज-उत्थम्: sprung from the seed of devotion to Bhavānī
• भवानी-भक्ति-बीज-उत्थम्: Karma (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भवानी (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक) + उत्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (भवानीभक्तेः बीजम्; तस्मात् उत्थम् = sprung from)

• भूरुहम्: a tree
• भूरुहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूरुह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरुष-आकृतिम्: having a human form
• पुरुष-आकृतिम्: Karma (Object complement/कर्मविशेषण)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषस्य आकृतिः)

• मनोरथ-फलैः: with the fruits of (her) desires
• मनोरथ-फलैः: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: मनोरथ (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनोरथानां फलानि)

• पूर्णम्: fulfilled
• पूर्णम्: Karma (Predicate complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेयविशेषण (fulfilled)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/इम्पर्फेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• हृष्ट-तनू-रुहा: she whose body-hairs bristled with joy
• हृष्ट-तनू-रुहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक) + तनू (प्रातिपदिक) + रुह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (हृष्टाः तनूरुहाः यस्याः सा)

Speaker

Skanda (deduced; integrates Śākta/Śaiva devotion to Bhavānī within Kāśī frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The figure is perceived as a wish-fulfilling tree born from the seed of devotion to Bhavānī, taking human form; the maiden experiences romāñca—hair standing on end—signaling devotional ecstasy.

Characters & Entities

• Bhavānī (Pārvatī)
• Bhakti (devotion)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to the Divine Mother is depicted as a fertile seed that matures into visible fruits—inner joy and the fulfillment of righteous aspirations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it contributes to the broader Kāśī Khaṇḍa devotional atmosphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse praises Bhavānī-bhakti as spiritually fruitful.