Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 75
Devanagari script
दोलापर्यंकमुत्सृज्य ह्रीभरा नम्रकंधरा । वेपथुं च परिष्टभ्य बाला प्रोवाच भूपतिम्
Transliteration
dolāparyaṃkamutsṛjya hrībharā namrakaṃdharā | vepathuṃ ca pariṣṭabhya bālā provāca bhūpatim
Translation
جھولا-پلنگ چھوڑ کر، حیا کے بوجھ سے گردن جھکائے، اپنی کپکپاہٹ کو سنبھال کر، اس دوشیزہ نے بادشاہ سے کہا۔
Word by Word
दोलापर्यङ्कम्the swing-couch
दोलापर्यङ्कम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदोलā (प्रातिपदिक) + पर्यङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (दोलायाः पर्यङ्कः)
उत्सृज्यhaving left
उत्सृज्य:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-√सृज् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक; ‘having left/abandoned’
ह्री-भराfull of modesty
ह्री-भरा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootह्री (प्रातिपदिक) + भर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (ह्रीः भरः यस्याः सा)
नम्र-कन्धराwith bowed neck
नम्र-कन्धरा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनम्र (प्रातिपदिक) + कन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (नम्रा कन्धरा यस्याः सा)
वेपथुम्trembling
वेपथुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेपथु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Connector (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
परिष्टभ्यhaving restrained
परिष्टभ्य:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√स्तभ् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक; ‘having restrained/checked/held back’
बालाthe girl
बाला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रोवाचsaid / spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/परफेक्ट; कथनार्थे), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भूपतिम्to the king
भूपतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Skanda (deduced for Kāśī Khaṇḍa context)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The maiden rises from a swing-couch, head bowed with modesty, hands bracing herself as she trembles; she turns to address the king, the moment poised between attraction, reverence, and revelation.
Characters & Entities
T
The maidenT
The kingFAQs
Self-restraint and modesty are presented as virtues that govern speech and conduct in significant encounters.
No tīrtha is directly mentioned in this verse.
None.