Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

शंखचक्रांकसुभग भुजद्वयविराजितम् । हरिनामाक्षरसुधा सुधौत रदनावलिम्

Transliteration

śaṃkhacakrāṃkasubhaga bhujadvayavirājitam | harināmākṣarasudhā sudhauta radanāvalim

Translation

اس کے دونوں بازو شَنکھ اور چَکر کے مبارک نشانوں سے آراستہ ہو کر جگمگا رہے تھے؛ اور اس کے دانتوں کی قطار یوں لگتی تھی گویا ہری نام کے حروف کے امرت سے دھلی ہو۔

Word by Word

• शङ्ख-चक्र-अङ्क-सुभग: beautiful with the marks of conch and discus
• शङ्ख-चक्र-अङ्क-सुभग: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शङ्ख (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक) + सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सम्बद्धं ‘तम्’ इत्यर्थे); समासः (शङ्खचक्रयोः अङ्कः/चिह्नम्; तेन सुभगः)

• भुज-द्वय-विराजितम्: adorned by (his) two arms
• भुज-द्वय-विराजितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुज (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक) + वि-राज् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (विराजित = adorned); समासः (भुजयोः द्वयेन विराजितम्)

• हरि-नाम-अक्षर-सुधा: the nectar of the syllables of Hari’s name
• हरि-नाम-अक्षर-सुधा: Karta (Metaphoric subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक) + नाम (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक) + सुधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (हरिनाम्नः अक्षराणि एव सुधा)

• सुधौत: well-purified
• सुधौत: Karma (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-धाव्/धौ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सम्बद्धं ‘रदनावलिम्’); ‘well-washed/purified’

• रदन-आवलिम्: row of teeth
• रदन-आवलिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रदन (प्रातिपदिक) + आवलि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रदनानाम् आवलिः)

Speaker

Skanda (deduced; verse heavily Vaiṣṇava in imagery)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close focus on the king’s arms bearing conch and discus marks; his smile reveals teeth imagined as cleansed by the nectar of Hari’s Name—devotion made visible on body and face.

Characters & Entities

• Śaṅkha
• Cakra
• Hari (Viṣṇu)
• Hari-nāma (the Name of Hari)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Name of God is extolled as purifying nectar, and devotional insignia signify a life oriented toward dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, nāma-japa (repetition of Hari’s name) is praised, though not commanded as a formal injunction.