Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

अन्यत्र सर्वलिंगेषु पुण्यकालो विशिष्यते । त्रिविष्टपे पुण्यकालः सदा रात्रिदिवं नृणाम्

Transliteration

anyatra sarvaliṃgeṣu puṇyakālo viśiṣyate | triviṣṭape puṇyakālaḥ sadā rātridivaṃ nṛṇām

Translation

دیگر مقامات کے سب لِنگوں میں پُنّیہ کا وقت خاص اوقات میں ہی ممتاز سمجھا جاتا ہے؛ مگر تریوِشٹپ میں انسانوں کے لیے پُنّیہ کال ہمیشہ ہے—رات دن۔

Word by Word

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Desha/Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘elsewhere/otherwise’

• सर्व-लिङ्गेषु: in all liṅgas
• सर्व-लिङ्गेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (neuter, locative plural); ‘all liṅgas’

• पुण्य-कालः: auspicious time
• पुण्य-कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (masc., nominative singular)

• विशिष्यते: is distinguished; becomes special
• विशिष्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + शिष् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (3rd sg. Ātmanepada)

• त्रिविष्टपे: in heaven (Triviṣṭapa)
• त्रिविष्टपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (neuter, locative singular)

• पुण्य-कालः: auspicious time
• पुण्य-कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (masc., nominative singular)

• सदा: always
• सदा: Kala/Avyaya (Temporal adverb/काल-अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘always’

• रात्रि-दिवम्: night and day
• रात्रि-दिवम्: Kala/Avyaya (Temporal adverb/काल-अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक) + दिव (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमास; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण प्रयुक्तम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (used adverbially: ‘night and day’)

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (masc., genitive plural)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue context, typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Triviṣṭapa-liṅga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Day-night cycle shown around a single shrine: sun on one side, moon on the other, yet the liṅga’s radiance remains unchanged; devotees arrive at all hours.

Characters & Entities

• Triviṣṭapa
• Śiva-liṅga
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s sanctity is portrayed as perpetual: at this Liṅga, merit is not time-bound but ever-available.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Triviṣṭapa Liṅga in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, worship can be done at any time; no special calendrical restriction is required at this site.