Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87

Devanagari script

ददे शृणु महाभाग जैगीषव्यापरं वरम् । त्वयेदं यत्कृतं स्तोत्रं योगसिद्धिकरं परम्

Transliteration

dade śṛṇu mahābhāga jaigīṣavyāparaṃ varam | tvayedaṃ yatkṛtaṃ stotraṃ yogasiddhikaraṃ param

Translation

سنو، اے نہایت بخت والے! میں جَیگیشویہ کے بارے میں ایک اور وَر دیتا ہوں۔ تمہارا بنایا ہوا یہ ستوتر اعلیٰ ترین ہے اور یوگ سِدھی عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• ददे: I give; I have given
• ददे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्ण/परोक्शभूत), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य)

• जैगीषव्यापरम्: another (gift) of Jaigīṣavya
• जैगीषव्यापरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जैगीषव्य-अपर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जैगीषव्यस्य अपरम् = second/another of Jaigīṣavya); विशेषणम् (वरम्)

• वरम्: boon; excellent gift
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana/Agent-instrument (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-हेतु)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-विशेषणम् (कृतम्)

• कृतम्: made; composed
• कृतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (स्तोत्रम्)

• स्तोत्रम्: hymn
• स्तोत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• योगसिद्धिकरम्: bringing yogic attainments
• योगसिद्धिकरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: योग-सिद्धि-कर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योगसिद्धेः करम्); विशेषणम् (स्तोत्रम्)

• परम्: supreme
• परम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (स्तोत्रम्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jaigīṣavyeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahābhāga devotee/ascetic (likely Jaigīṣavya or the hymn’s composer)

Visual Art Cues

Scene: A deity-voice bestows a boon; the ascetic holds palm-leaf verses; the liṅga stands between them as the locus of grace.

Characters & Entities

• Jaigīṣavya
• Stotra
• Yoga-siddhi
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional speech (stotra) is treated as a potent sādhana capable of producing yogic fruition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Jaigīṣavya-related sacred complex in Kāśī (centered on the Liṅga and cave).

What ritualistic prescription is mentioned?

Use/recite the composed stotra as a means for yoga-siddhi.