Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

चंद्रार्धशुद्धभूषाय चंद्रसूर्याग्निचक्षुषे । नमस्ते चर्मवसन नमो दिग्वसनायते

Transliteration

caṃdrārdhaśuddhabhūṣāya caṃdrasūryāgnicakṣuṣe | namaste carmavasana namo digvasanāyate

Translation

اے وہ جس کا پاکیزہ زیور نیم چاند ہے، جس کی آنکھیں چاند، سورج اور آگ ہیں—تجھے نمسکار۔ اے چرم پوش، تجھے نمونم؛ اے دِگمبَر، جس کا لباس خود سمتیں ہیں—تجھے نمسکار۔

Word by Word

• चंद्रार्धशुद्धभूषाय: to (him) whose ornament is purified by the half-moon
• चंद्रार्धशुद्धभूषाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + अर्ध + शुद्ध + भूषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (चन्द्रार्धेन शुद्धा भूषा यस्य/यत्र) स्तुत्यर्थे

• चंद्रसूर्याग्निचक्षुषे: to the one whose eyes are the moon, sun, and fire
• चंद्रसूर्याग्निचक्षुषे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + सूर्य + अग्नि + चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (चक्षुस्-शब्दः), चतुर्थी, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (चन्द्र-सूर्य-अग्नयः) + तत्पुरुषः (ते चक्षूंषि यस्य)

• नमः: salutation
• नमः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात), नमस्कारार्थक; प्रायः चतुर्थीसम्बन्धे प्रयुज्यते

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुं, चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• चर्मवसन: O wearer of skin (garment)
• चर्मवसन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: चर्म + वसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (प्रथमा-सम्बोधन), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (चर्म वसनं यस्य)

• नमः: salutation
• नमः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात), नमस्कारार्थक

• दिग्वसनायते: to the one clothed in the directions (sky-clad)
• दिग्वसनायते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: दिक् + वसन + (अय) (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दिशः वसनं यस्य)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśī Khaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī (Śiva as Candraśekhara/Trilocana)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva with crescent moon in matted hair; three radiant eyes (moon, sun, fire) shining; wearing tiger/animal hide yet also depicted as digambara with sky as garment; austere yet compassionate presence.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s ascetic simplicity and cosmic sovereignty coexist—renunciation and omniscience are presented as one reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The praise belongs to the Kāśī context of Viśveśvara worship, though no single tirtha-name is stated in the verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is suited for stotra-recitation and meditation on Śiva’s forms (Candrasekhara, Digambara).