Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तीर्थेंऽबरीषे तत्राहं नाम्नैवादित्यकेशवः । पातकध्वांतनिचयं ध्वंसयामीक्षणादपि

Transliteration

tīrtheṃ'barīṣe tatrāhaṃ nāmnaivādityakeśavaḥ | pātakadhvāṃtanicayaṃ dhvaṃsayāmīkṣaṇādapi

Translation

امبریش تیرتھ پر میں ‘آدتیہکیشَو’ کے نام سے معروف ہوں؛ اور میں گناہوں کی جمع شدہ تاریکی کو محض ایک نظر (درشن) سے بھی مٹا دیتا ہوں۔

Word by Word

• तीर्थे: in the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), एकवचन

• अम्बरीषे: (called) Ambarīṣa
• अम्बरीषे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अम्बरीष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), एकवचन; तीर्थ-विशेषणरूपेण (place-name)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3 विभक्ति), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis)

• आदित्यकेशवः: Āditya-Keśava (name/title)
• आदित्यकेशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदित्य-केशव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; कर्मधारयः (आदित्यः केशवः इव/नाम)

• पातकध्वान्तनिचयम्: the mass of sin-darkness
• पातकध्वान्तनिचयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पातक-ध्वान्त-निचय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पातकानां ध्वान्तस्य निचयः)

• ध्वंसयामि: I destroy
• ध्वंसयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ध्वंस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमाने), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ईक्षणात्: by (mere) sight
• ईक्षणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन; हेत्वर्थः ('from/through seeing')

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (even/also)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context) speaking to Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ambārīṣa-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/devotees within the Kāśīkhaṇḍa narrative frame

Visual Art Cues

Scene: A radiant Viṣṇu form named Ādityakeśava, halo like the sun; pilgrims approach at dawn; the ‘darkness of sins’ is visualized as shadow dissolving in golden light.

Characters & Entities

• Ambārīṣa-tīrtha
• Ādityakeśava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine darśana at a Kāśī-tīrtha is celebrated as immediately purifying, dispelling sin like darkness before the sun.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ambārīṣa-tīrtha, where the deity is revered as Ādityakeśava.

What ritualistic prescription is mentioned?

Īkṣaṇa/darśana (seeing the deity) is itself stated as efficacious for pātaka-dhvāṃta-nāśa.