Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

Devanagari script

प्रह्लादतीर्थं तत्रैव नाम्ना प्रह्लादकेशवः । भक्तैः समर्चनीयोहं महाभक्ति समृद्धये

Transliteration

prahlādatīrthaṃ tatraiva nāmnā prahlādakeśavaḥ | bhaktaiḥ samarcanīyohaṃ mahābhakti samṛddhaye

Translation

وہیں پر پرہلاد تیرتھ ہے؛ وہاں مجھے ‘پرہلادکیشَو’ کے نام سے جانا جاتا ہے۔ عظیم بھکتی کی افزونی کے لیے بھکتوں کو میری باقاعدہ پوجا کرنی چاہیے۔

Word by Word

• प्रह्लादतीर्थम्: (the) Prahlāda-tīrtha
• प्रह्लादतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद-तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रह्लादस्य तीर्थम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: 'there')

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3 विभक्ति), एकवचन; करण/हेतुवाचक ('by the name')

• प्रह्लादकेशवः: Prahlāda-Keśava (name/title)
• प्रह्लादकेशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद-केशव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; कर्मधारयः (प्रह्लादः केशवः इव/नाम)

• भक्तैः: by devotees
• भक्तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3 विभक्ति), बहुवचन

• समर्चनीयः: to be worshipped
• समर्चनीयः: Karta (Predicate/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+अर्च् (धातु) → समर्चनीय (कृदन्त)
• Form: भविष्यत्कर्तव्यतावाचक (gerundive/णीयत्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; 'पूजनीयः'

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन

• महाभक्ति: of great devotion
• महाभक्ति: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महा-भक्ति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6 विभक्ति), एकवचन; कर्मधारयः (महती भक्ति:)

• समृद्धये: for the increase/prosperity
• समृद्धये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: समृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4 विभक्ति), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदानवाचक ('for increase')

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context) speaking to Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prahlāda-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/devotees; within Kāśīkhaṇḍa’s didactic narration to an inquiring audience

Visual Art Cues

Scene: A Kashi riverside tīrtha with a small shrine of Keśava; devotees offer flowers and tulasī while reciting Prahlāda’s praises; the atmosphere suggests steadfast devotion overcoming fear.

Characters & Entities

• Prahlāda-tīrtha
• Prahlāda-keśava
• Prahlāda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-worship is praised as a means to deepen bhakti itself, not merely to gain external rewards.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prahlāda-tīrtha in Kāśī, associated with the form Prahlāda-keśava.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samarcana (formal worship) of Prahlāda-keśava by bhaktas for the increase of devotion.