Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

Devanagari script

तिग्मरश्मिप्रभावेण व्याकुलीभूतमानसा । कद्रुस्ततः खगीं प्राह विस्रब्धं विनते व्रज

Transliteration

tigmaraśmiprabhāveṇa vyākulībhūtamānasā | kadrustataḥ khagīṃ prāha visrabdhaṃ vinate vraja

Translation

سورج کی تیز کرنوں کے اثر سے اس کا دل بے چین ہوا تو کَدرو نے اس پرندہ-ناری سے کہا: “اے وِنَتا، بے خوف ہو کر آگے بڑھو۔”

Word by Word

• तिग्मरश्मिप्रभावेण: due to the power of the sharp rays
• तिग्मरश्मिप्रभावेण: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: tigma-raśmi-prabhāva (प्रातिपदिक; तिग्म + रश्मि + प्रभाव)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम् (Singular)

• व्याकुलीभूतमानसा: whose mind had become agitated
• व्याकुलीभूतमानसा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: vyākulī-bhūta-mānasa (प्रातिपदिक; व्याकुली + भूत + मानस्)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular); विशेषणम् (qualifying कद्रूः)

• कद्रूः: Kadrū
• कद्रूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kadrū (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अव्यय (Adverb: ‘then’)

• खगीम्: the bird-woman (Vinatā)
• खगीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: khagī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra + ah (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular)

• विस्रब्धम्: fearlessly, confidently
• विस्रब्धम्: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: visrabdha (प्रातिपदिक/कृदन्त; vi + srambh)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (Adverb: ‘confidently/without fear’)

• विनते: O Vinatā
• विनते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: vinatā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम् (Singular)

• व्रज: go
• व्रज: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vraj (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (Singular)

Speaker

Skanda

Visual Art Cues

Scene: Under a blazing sun, Kadrū appears mentally shaken, speaking urgently to Vinatā—who is portrayed as a bird-lady—commanding her to proceed without fear.

Characters & Entities

• Kadrū
• Vinatā
• Sun

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amid distress, beings urge perseverance—yet the wider story frames how motives shape dharmic outcomes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.