Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82
Devanagari script
निन्ये न केवलं त्रेतां जाठराग्निमपि प्रभुः । वज्रिणो वचसा वह्निर्निजशक्तिसमन्वितम्
Transliteration
ninye na kevalaṃ tretāṃ jāṭharāgnimapi prabhuḥ | vajriṇo vacasā vahnirnijaśaktisamanvitam
Translation
وَجر بردار اندرا کے فرمان سے، قادر وہنی نے نہ صرف تریتا کی آگ بلکہ جٹھراگنی (ہاضم آگ) کو بھی اپنی ذاتی قوت سمیت اٹھا لیا۔
Word by Word
निन्येled; carried away
निन्ये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
केवलम्only; merely
केवलम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (adverbial: 'only/merely')
त्रेताम्Tretā (age/period)
त्रेताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
जाठर-अग्निम्the gastric fire (digestive fire)
जाठर-अग्निम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजाठर (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; कर्मधारयः (जाठरः अग्निः)
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (Additive/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (also/even)
प्रभुःthe Lord; the master
प्रभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
वज्रिणःof Vajrin (Indra)
वज्रिणः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
वचसाby the word/command
वचसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
वह्निःAgni
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
निज-शक्ति-समन्वितम्endowed with his own power
निज-शक्ति-समन्वितम्:
Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त, √अन्वि)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); तत्पुरुष-समासः (तृतीया-तत्पुरुषः: निजया शक्त्या समन्वितम्); विशेषणम् (जाठराग्निम्/अग्निम्)
Speaker
Skanda (narrating)
Visual Art Cues
Scene: At Indra’s word, Agni carries away not only the visible fire of the age/rite (tretā) but also the subtle digestive fire, depicted as a luminous ember drawn from within beings, returning to Agni’s own power.
Characters & Entities
I
Indra (Vajrin)V
Vahni (Agni)J
JāṭharāgniFAQs
Life-sustaining forces like fire and digestion are ultimately governed by higher cosmic authority.
No specific site is mentioned in this verse.
None.