Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

कर्णोपवीत्युदग्वक्त्रो दिवसे संध्ययोरपि । विण्मूत्रे विसृजेन्मौनी निशायां दक्षिणामुखः

karṇopavītyudagvaktro divase saṃdhyayorapi | viṇmūtre visṛjenmaunī niśāyāṃ dakṣiṇāmukhaḥ

دن کے وقت—اور دونوں سندھیاؤں میں بھی—یَجنوپویت کو کان کے اوپر کر کے شمال رُخ رہے؛ خاموشی اختیار کر کے پاخانہ اور پیشاب کرے۔ رات میں جنوب رُخ ہو۔

कर्ण-उपवीतीwearing the sacred thread over the ear (karṇopavīta)
कर्ण-उपवीती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकर्ण (प्रातिपदिक) + उपवीतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘कर्णे उपवीतं यस्य’ इति (उपवीत-धारण-विशेषः)
उदक्-वक्त्रःfacing north
उदक्-वक्त्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउदक्/उत्तर (प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘उदङ्मुखः’ = उत्तराभिमुखः
दिवसेin the daytime
दिवसे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
संध्ययोःat the two twilights
संध्ययोः:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), द्विवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)
विण्मूत्रेin excretion/urination (feces and urine)
विण्मूत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविण्मूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विण् + मूत्र (समाहार-द्वन्द्व)
विसृजेत्should discharge/evacuate
विसृजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-सृज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मौनीa silent/observant person
मौनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमौनिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
निशायाम्at night
निशायाम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
दक्षिण-मुखःfacing south
दक्षिण-मुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘दक्षिणाभिमुखः’

Skanda

Scene: A brāhmaṇa-pilgrim with sacred thread looped over the ear (karṇopavīta), finger to lips in silence, oriented north under daylight; a second vignette shows him at night facing south under moonlight.

S
Sandhyā (dawn/dusk)

FAQs

Even unavoidable bodily acts are to be done with restraint, silence, and directional discipline, preserving ritual mindfulness.

No particular tīrtha is named; the guidance is part of Kāśīkhaṇḍa’s purity discipline for sacred life.

By day (including dawn/dusk): karṇopavītī and facing north; at night: facing south; observe silence during evacuation.