Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 97

Devanagari script

मधुरामोद दमनच्छन्नं मरुबनोदितम् । लवलीलोललीलाभृन्मंदमारुतलोलितम्

Transliteration

madhurāmoda damanacchannaṃ marubanoditam | lavalīlolalīlābhṛnmaṃdamārutalolitam

Translation

وہ دمن کے پودوں سے ڈھکا ہوا اور شیریں خوشبو سے معمور تھا؛ گویا ریگستانی باغیچہ زندگی پا گیا ہو، اور لولوی بیلیں نرم نسیم سے کھیلتی ہوئی جھول رہی تھیں۔

Word by Word

• मधुर: sweet
• मधुर: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मधुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular)

• आमोद: fragrance
• आमोद: Viśeṣya (Qualified noun/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: आमोद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine, nominative/accusative singular)

• दमन: damanaka (a fragrant plant)
• दमन: Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular)

• छन्नम्: covered
• छन्नम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छन्न (√छद् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (neuter nom/acc sg; past passive participle)

• मरुबन: desert-grove
• मरुबन: Adhikaraṇa (Locative sense implied/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मरु (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (neuter nom/acc sg; ‘desert-forest’)

• उदितम्: arisen, sprung up
• उदितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उदित (√उद् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (neuter nom/acc sg; arisen/appeared)

• लवली: lavalī (clove/jasmine-like creeper)
• लवली: Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लवली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (feminine, nominative singular)

• लोल: swaying, unsteady
• लोल: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)

• लीला: play, sport
• लीला: Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लीला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (feminine nom/acc sg)

• भृत्: bearing, possessing
• भृत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भृत् (√भृ धातु, क्विप्-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masculine nominative singular); ‘bearer/holder’ (agent-noun)

• मन्द: gentle, mild
• मन्द: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)

• मारुत: wind
• मारुत: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मारुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)

• लोलितम्: swayed, rocked
• लोलितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोलित (√लुल्/लोल् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (neuter nom/acc sg; made to sway)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fragrant grove carpeted with damana plants; lavalī creepers sway in a soft breeze; the air looks visible with perfume, suggesting a sanctified garden within Kāśī.

Characters & Entities

• Kāśī
• damana (plant)
• lavalī (creeper)
• gentle breeze (manda-māruta)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine presence transforms even harshness into flourishing—holiness is a power that makes life gentle, fragrant, and fit for devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A fragrant grove within the sacred sphere of Kāśī, continuing the adhyāya’s landscape māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse focuses on sacred ambiance rather than ritual instruction.