Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

Devanagari script

फलिजंबीरनिकरं मधूकमधुपाकुलम् । शाल्मली शीतलच्छायं पिचुमंद महावनम्

Transliteration

phalijaṃbīranikaraṃ madhūkamadhupākulam | śālmalī śītalacchāyaṃ picumaṃda mahāvanam

Translation

اس نے ایک عظیم جنگل دکھایا جو پھل دار جمبو کے درختوں سے گھنا تھا؛ مدھوکا کے پھولوں کی مٹھاس پر کھنچے ہوئے بھنوروں سے بھرا ہوا؛ شالمَلی کے درختوں کی ٹھنڈی چھاؤں اور پچومند کے وسیع جھنڈوں سے آراستہ۔

Word by Word

• फलि: phali tree
• फलि: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: फलि (प्रातिपदिक; वृक्षविशेष)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-पूर्वपदभावे; समासे (फलिनः/फलिनाम्)

• जंबीर: lemon/citron tree
• जंबीर: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जंबीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-पूर्वपदभावे; समासे (जंबीरस्य)

• निकरम्: a multitude/cluster
• निकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मधूक: madhūka tree
• मधूक: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मधूक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-पूर्वपदभावे; समासे (मधूकेन)

• मधुप: bee
• मधुप: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मधुप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-पूर्वपदभावे; समासे (मधुपेन/मधुभिः)

• आकुलम्: filled with
• आकुलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आकुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; (भरित/व्याप्त)

• शाल्मली: śālmalī (silk-cotton tree)
• शाल्मली: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाल्मली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; (अथवा सूचीपदं)

• शीतल: cool
• शीतल: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शीतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (छाया इति विशेषणम्)

• छायाम्: shade
• छायाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• पिचुमंद: picumanda (neem)
• पिचुमंद: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिचु (प्रातिपदिक) + मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय: पिचु-मन्द), पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (सूचीपदं)

• महावनम्: great forest/grove
• महावनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (कर्मधारय: महत् वनम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Skanda

Visual Art Cues

Scene: A deep forest with fruiting jambu trees; madhūka blossoms drawing swarms of bees; tall śālmalī trees spreading cool shade; broad stands of pichumanda forming a dense green mass—an inviting, cooling wilderness within sacred Kāśī.

Characters & Entities

• Kāśī
• madhūka
• śālmalī
• picumanda
• bees

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s greatness is conveyed through peace, shade, fragrance, and life—signs of a dhārmic realm supportive of contemplation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred forest (mahāvana) within the Kāśī region as narrated in Kāśī-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse serves as sacred-topographical praise.