Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

शांभवेनाथ योगेन देहमुत्सृज्य पार्थिवम् । आससादाशवं शांतं शांतसर्वेंद्रियार्थकः

Transliteration

śāṃbhavenātha yogena dehamutsṛjya pārthivam | āsasādāśavaṃ śāṃtaṃ śāṃtasarveṃdriyārthakaḥ

Translation

پھر شانبھو یوگ کے ذریعے، اس زمینی جسم کو ترک کر کے وہ سکون کی حالت کو پہنچا؛ اس کی حواس اور ان کے موضوعات سب پوری طرح فرو ہو گئے۔

Word by Word

• शाम्भवेन: by Śāmbhava
• शाम्भवेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: शाम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; योगेन इत्यस्य विशेषण (Śāmbhava-yoga)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अनन्तर्य-बोधक-अव्यय (particle: then/now)

• योगेन: by yoga
• योगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• देहम्: the body
• देहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उत्सृज्य: having abandoned
• उत्सृज्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत् + सृज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (gerund); अर्थः—having abandoned/left

• पार्थिवम्: earthly
• पार्थिवम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; देहम् इत्यस्य विशेषण

• आससाद: attained, reached
• आससाद: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + सद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आशवम्: Āśava (name/place/state)
• आशवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शान्तम्: peaceful, calm
• शान्तम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आशवम् इत्यस्य विशेषण

• शान्तसर्वेन्द्रियार्थकः: whose all sense-objects were stilled
• शान्तसर्वेन्द्रियार्थकः: Visheshana (Adjective of implied subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त + सर्व + इन्द्रिय + अर्थक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—शान्ताः सर्वे इन्द्रियार्थाः यस्य (तत्पुरुषः; बहुपद-समास)

Speaker

Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Primary interlocutor(s) of Kāśīkhaṇḍa discourse

Visual Art Cues

Scene: Ratnabhadra seated in yogic posture on a high mountain ledge, eyes half-closed, aura calm; senses symbolically subdued (quiet animals, still wind), as the subtle body rises toward a serene light.

Characters & Entities

• Śiva (Śāmbhava)
• Śāmbhava-yoga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic life can culminate in yogic release: serenity arises when the senses and their cravings are calmed through Śiva-centered yoga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it presents a Shaiva yogic attainment that supports the chapter’s broader Kāśī Māhātmya frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a ritual but a discipline: Śāmbhava-yoga (Śiva-oriented yogic practice) leading to inner peace and transcendence.