Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 75

Devanagari script

जरया परिभूता ये ये व्याधिविकलीकृताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Transliteration

jarayā paribhūtā ye ye vyādhivikalīkṛtāḥ | yeṣāṃ kvāpi gatirnāsti teṣāṃ vārāṇasī gatiḥ

Translation

جنہیں بڑھاپے نے دبا لیا، جنہیں بیماری نے کمزور اور معذور کر دیا، جن کی کہیں بھی پناہ نہیں—ان کے لیے وارانسی ہی گتی (پناہ) ہے۔

Word by Word

• जरया: by old age
• जरया: Karana/Agent-in-passive (by old age)
• Type: Noun
• Root: जरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचनम्

• परिभूताः: overpowered, afflicted
• परिभूताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: परि-√भू (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘परिभूत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनम्

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचनम्; सम्बन्धबोधक

• ये: who (indeed)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचनम्; पुनरुक्ति (emphasis)

• व्याधिविकलीकृताः: made infirm by disease
• व्याधिविकलीकृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: व्याधि + विकलीकृत (प्रातिपदिक; √कृ)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचनम्; कृदन्त ‘विकलीकृत’ (PPP of वि-√कॢ/कॢ? in sense ‘to make deficient’ via denom. विकली-√कृ); ‘व्याधिना विकलीकृताः’ (made infirm by disease)

• येषाम्: of whom
• येषाम्: Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचनम्

• क्वापि: anywhere
• क्वापि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अनिश्चित (anywhere)

• गतिः: refuge
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तेषाम्: for them / of them
• तेषाम्: Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचनम्

• वाराणसी: Vārāṇasī
• वाराणसी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्

• गतिः: refuge
• गतिः: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

Unspecified in snippet (quoted saying; Kāśīkhaṇḍa frame tradition: Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāṇasī / Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Story interlocutor and Purāṇic audience

Visual Art Cues

Scene: An elderly, bent pilgrim supported by a companion approaches the Ganga steps; a sick person rests near a shrine as bells ring—Kāśī appears as gentle, accepting refuge.

Characters & Entities

• Vārāṇasī
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Physical decline is met with sacred refuge: Kāśī is praised as a compassionate destination for those in suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied practice is seeking Kāśī’s sacred protection through residence or pilgrimage.