Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 37

Devanagari script

मृत्युंजयं सुतं लेभे शिलादोप्यनपत्यवान् । श्वेतकेतुरपि प्राप जीवितं कालपाशतः

Transliteration

mṛtyuṃjayaṃ sutaṃ lebhe śilādopyanapatyavān | śvetaketurapi prāpa jīvitaṃ kālapāśataḥ

Translation

اولاد سے محروم شِلاَد نے مرتیونجَے نامی بیٹا پایا؛ اور شویتکیتو نے بھی کال کے پھندے سے چھوٹ کر دوبارہ زندگی پائی۔

Word by Word

• मृत्युञ्जयम्: Mṛtyuñjaya (the conqueror of death)
• मृत्युञ्जयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृत्युञ्जय (प्रातिपदिक; मृत्युः + जयः)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मृत्योः जयः)

• सुतम्: a son
• सुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लेभे: obtained
• लेभे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• शिलादः: Śilāda
• शिलादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिलाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘also’

• अनपत्यवान्: childless
• अनपत्यवान्: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनपत्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शिलादस्य)

• श्वेतकेतुः: Śvetaketu
• श्वेतकेतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वेतकेतु (प्रातिपदिक; श्वेत + केतु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘श्वेतः केतुः’)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), ‘also’

• प्राप: attained
• प्राप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु; प्र + आप्)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कालपाशतः: from the noose of Time (death)
• कालपाशतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कालपाश (प्रातिपदिक; काल + पाश)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (‘कालस्य पाशः’)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotional tableau: Śilāda in austerity before a radiant Śiva-liṅga; the boon of Mṛtyuñjaya as a luminous child; nearby, Śvetaketu released from Yama’s noose as the noose dissolves into light.

Characters & Entities

• Mṛtyuñjaya
• Śilāda
• Śvetaketu
• Kāla (Time/Death)
• Śiva (implied via Mṛtyuñjaya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace can overturn seemingly fixed destinies—granting progeny and even deliverance from death’s grip.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative sits within Kāśīkhaṇḍa’s praise of Śiva; Kāśī is implied as the field where such grace is especially accessible.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is mentioned; the verse points to the fruit of Śiva’s favor associated with Mṛtyuñjaya.