Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61
Devanagari script
लज्जानम्रशिराःसोऽथ वृत्तांतं विनिवेद्य च । निनाय तामरण्यानीं शबरस्तं धनंजयम्
Transliteration
lajjānamraśirāḥso'tha vṛttāṃtaṃ vinivedya ca | nināya tāmaraṇyānīṃ śabarastaṃ dhanaṃjayam
Translation
پھر وہ شبر شرم سے سر جھکا کر سارا حال عرض کر کے دھننجے کو ساتھ لے کر جنگل کی ویرانی میں لے گیا۔
Word by Word
लज्जा-नम्र-शिराःwith head bowed in shame
लज्जा-नम्र-शिराः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootलज्जा (प्रातिपदिक) + नम्र (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: ‘लज्जया नम्रं शिरो यस्य सः’
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/now)
वृत्तान्तम्the account, the matter
वृत्तान्तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विनिवेद्यhaving informed, reporting
विनिवेद्य:
Kriya-visheṣaṇa (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootविद् (धातु) + नि-वि (उपसर्गौ)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष (absolutive), अव्यय; √विद् in causative/denominative sense ‘to inform’ with उपसर्ग नि-वि-
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक (conjunction)
निनायled, took
निनाय:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootनी (धातु) + नि (उपसर्ग)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; √नी with उपसर्ग नि-
ताम्her
ताम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अरण्यानीम्to the forest-region
अरण्यानीम्:
Adhikarana (Goal/Location)
TypeNoun
Rootअरण्यानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शबरःthe Śabara (tribal man)
शबरः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootशबर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धनंजयम्Dhanañjaya
धनंजयम्:
Karma (Object, apposition to तम्)
TypeNoun
Rootधनंजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेष-नाम (proper noun)
Speaker
Narrative voice (Skanda relating to Agastya)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (peripheral forest episode)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A Śabara, head bowed in shame, narrates the incident and leads Dhanaṃjaya into the deep forest; the path suggests impending recovery of the bone-casket.
Characters & Entities
Ś
ŚabaraD
DhanaṃjayaA
araṇya (forest)FAQs
Shame can prompt confession; narratively, actions lead one into difficult paths until dharma is restored.
None in this verse; it is a transitional narrative segment within the Kāśī Khaṇḍa.
None.