Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

पुरुषार्थाश्च सर्वे वै शक्तयो विविधाश्च याः । गंगायां सर्व एवैते सूक्ष्मरूपेण संस्थिताः

puruṣārthāśca sarve vai śaktayo vividhāśca yāḥ | gaṃgāyāṃ sarva evaite sūkṣmarūpeṇa saṃsthitāḥ

انسانی زندگی کے تمام مقاصدِ حیات اور طرح طرح کی روحانی قوتیں—یہ سب گنگا میں لطیف صورت میں قائم ہیں۔

पुरुषार्थाःhuman goals (dharma, artha, kāma, mokṣa)
पुरुषार्थाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुषार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषस्य अर्थाः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifier)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
शक्तयःpowers, energies
शक्तयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
विविधाःvarious
विविधाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; शक्तयः इति विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
याःwhich
याः:
Anvaya (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
गंगायाम्in the Ganga
गंगायाम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; एते इति विशेषणम्
एवcertainly, just
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (restrictive/emphatic particle)
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संकेत-सर्वनाम (demonstrative pronoun)
सूक्ष्मरूपेणin subtle form
सूक्ष्मरूपेण:
Karaṇa (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootसूक्ष्म-रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः कर्मधारयः (सूक्ष्मं रूपम्)
संस्थिताःare situated/abide
संस्थिताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक-कर्तरि कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; धातुः √स्था (to stand) उपसर्गः सम्

Skanda

Tirtha: Gaṅgā (Kāśī-Gaṅgā)

Type: ghat

Scene: A wide Gaṅgā vista at dawn in Kāśī: the river rendered as a luminous goddess whose subtle aura contains symbolic emblems of the four puruṣārthas and radiating siddhi-śaktis, while pilgrims stand in reverent stillness on the ghāṭas.

G
Gaṅgā
P
Puruṣārtha
Ś
Śakti

FAQs

Gaṅgā is a complete path-support—she holds within herself the full spectrum of human flourishing up to liberation.

The Gaṅgā, especially as revered in Kāśī, as the subtle seat of puruṣārthas and śaktis.

Not explicit; the verse underwrites practices like Gaṅgā-snāna, japa, and tīrtha-sevā as means to attain puruṣārthas.