Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69
Devanagari script
अविमुक्तं निषेवेत देवर्षिगणसेवितम् । यदीच्छेन्मानवो धीमान्न पुनर्जननं भुवि
Transliteration
avimuktaṃ niṣeveta devarṣigaṇasevitam | yadīcchenmānavo dhīmānna punarjananaṃ bhuvi
Translation
اگر دانا انسان زمین پر دوبارہ جنم نہیں چاہتا تو اسے اویمکت کا سہارا لینا چاہیے، جس کی خدمت دیوتاؤں اور رشیوں کے گروہ کرتے ہیں۔
Word by Word
अविमुक्तम्Avimukta
अविमुक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअविमुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म (स्थाननाम)
निषेवेतshould resort to; should dwell in
निषेवेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि√सेव् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
देवर्षिगणसेवितम्served/visited by hosts of divine sages
देवर्षिगणसेवितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेव-ऋषि-गण-सेवित (प्रातिपदिक); देव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + सेवित (कृदन्त, √सेव्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषण अविमुक्तम् इति
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक अव्यय; शर्त (conditional particle: if)
इच्छेत्should desire
इच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√इष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मानवःa man; human
मानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
धीमान्wise
धीमान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (मानवः इति)
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
पुनःagain
पुनः:
Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (again)
जननम्birth
जननम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म (इच्छेत् इत्यस्य)
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Avimukta
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Avimukta shown as a luminous sacred city where devas and ṛṣis perform worship; a wise human pilgrim joins them, hands folded, seeking freedom from rebirth; celestial beings hover above ghats and temples.
Characters & Entities
A
Avimukta (Kāśī)D
DevasṚ
ṚṣisFAQs
Seeking Avimukta is recommended as a purposeful choice for one aiming at release from rebirth.
Avimukta in Kāśī (Vārāṇasī).
Niṣevana—regular resorting to and serving/inhabiting Avimukta as a pilgrimage-discipline.