Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13
Devanagari script
भानोः सकाशादुपरि लक्षे लक्ष्यः क्षपाकरः । नक्षत्रधं डलं सोमाल्लक्षयोजनमुच्छ्रितम्
Transliteration
bhānoḥ sakāśādupari lakṣe lakṣyaḥ kṣapākaraḥ | nakṣatradhaṃ ḍalaṃ somāllakṣayojanamucchritam
Translation
سورج کے اوپر ایک لاکھ یوجن کے فاصلے پر رات بنانے والا چاند دکھائی دیتا ہے؛ اور چاند کے اوپر ستاروں کا کرہ ایک لاکھ یوجن بلند ہے۔
Word by Word
भानोःof the sun
भानोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सकाशात्from (the) vicinity
सकाशात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; उपपद-प्रयोगः (from the vicinity of)
उपरिabove
उपरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
लक्षेat a lakh (100,000)
लक्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; परिमाण-स्थाने (at/in a lakh)
लक्ष्यःto be marked/located (as measurable)
लक्ष्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्षपाकरः इत्यस्य विशेषणम्
क्षपाकरःthe moon
क्षपाकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षपा (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षपायाः करः = night-maker)
नक्षत्रstar(s)
नक्षत्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग (member in compound)
मण्डलम्sphere/orb
मण्डलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सोमात्from the moon
सोमात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
लक्षयोजनम्a lakh yojanas
लक्षयोजनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (लक्षं योजनानाम्)
उच्छ्रितम्raised/elevated
उच्छ्रितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + श्रि (धातु) → उच्छ्रित (कृदन्त/PPP)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मण्डलम्) इत्यस्य विशेषणम्
Speaker
Skanda
Skanda Dialogue
Listener: vipra (brāhmaṇa)
Visual Art Cues
Scene: A tiered cosmos: sun below, then the moon as ‘night-maker,’ then a glittering band of nakṣatras above—each separated by clear concentric distance rings.
Characters & Entities
S
SkandaB
Bhānu (Sun)S
Soma/Candra (Moon)N
Nakṣatra-maṇḍala (star-sphere)FAQs
Heavenly bodies are presented as part of a layered divine order, inviting contemplation of cosmic dharma and the Lord’s governance.
No tīrtha is directly praised; the verse belongs to a cosmological explanation within the Kāśīkhaṇḍa.
None in this verse.