Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

गणावूचतुः । यथार्थं कथयावस्ते यत्पृष्टं भवतानघ । विष्णुप्रसादाज्जानीवो भूतंभाविभवत्तथा

Transliteration

gaṇāvūcatuḥ | yathārthaṃ kathayāvaste yatpṛṣṭaṃ bhavatānagha | viṣṇuprasādājjānīvo bhūtaṃbhāvibhavattathā

Translation

دونوں گن بولے: اے بےگناہ، جو کچھ آپ نے پوچھا ہے ہم اسے ٹھیک ٹھیک سچائی کے ساتھ بیان کریں گے۔ وشنو کی کرپا سے ہم ماضی، مستقبل اور حال—سب کو جانتے ہیں۔

Word by Word

• गणौ: the two gaṇas
• गणौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• ऊचतुः: said
• ऊचतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन

• यथार्थम्: truthfully
• यथार्थम्: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverb)

• कथयावः: we two tell
• कथयावः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु, णिच्)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), द्विवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• यत्: what (which)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative)

• पृष्टम्: asked
• पृष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि—(that which is) asked

• भवता: by you (sir)
• भवता: Kartr (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• अनघ: O sinless one
• अनघ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन

• विष्णुप्रसादात्: by Viṣṇu's grace
• विष्णुप्रसादात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः प्रसादः)

• जानिवः: we two know
• जानिवः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, द्विवचन; वैदिक/छान्दस रूप (जानिवः = जानिवः/जानिवः)

• भूतम्: the past
• भूतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• भावि: the future
• भावि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतम् इत्यादि-समुच्चयार्थे

• भवत्: the present
• भवत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वर्तमानार्थे (present)

• तथा: thus/likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (thus/in that manner)

Speaker

Viṣṇu-gaṇa (two attendants)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śivaśarman

Visual Art Cues

Scene: Two attendants speak with calm authority, one hand raised in assurance; a subtle Viṣṇu emblem (śaṅkha-cakra) or distant vision indicates the source of their knowledge; the seeker listens intently.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Viṣṇu-prasāda
• Gaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual instruction is grounded in divine grace; knowledge is portrayed as a gift of Viṣṇu’s prasāda and must be spoken faithfully.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named in this verse; it authorizes the forthcoming explanation that supports Kāśī’s liberating fame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on truthful teaching empowered by grace.