Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

मौलिजैरभ्रसंघर्षं कुर्वन्दीर्घकृशोदरः । निमग्नपिंगनयनः कश्चिद्भीषयति स्म तम्

Transliteration

maulijairabhrasaṃgharṣaṃ kurvandīrghakṛśodaraḥ | nimagnapiṃganayanaḥ kaścidbhīṣayati sma tam

Translation

ایک اور لمبا، دبلا پتلا اور لمبے سوکھے پیٹ والا تھا؛ سر کے زیورات سے بادلوں کو رگڑتا، دھنسی ہوئی زرد مائل آنکھوں سے وہ اسے بار بار ڈراتا رہا۔

Word by Word

• मौलिजैः: with crests/heads
• मौलिजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मौलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• अभ्रसंघर्षम्: collision with clouds
• अभ्रसंघर्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभ्र (प्रातिपदिक) + संघर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• कुर्वन्: making, causing
• कुर्वन्: Kriya-vishesana (Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: धातु √कृ (to do) (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्तः (शतृ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावेन

• दीर्घकृशोदरः: one whose belly is long and thin
• दीर्घकृशोदरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + कृश (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = ‘यस्य उदरं दीर्घं कृशं च सः’

• निमग्नपिंगनयनः: with sunken tawny eyes
• निमग्नपिंगनयनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निमग्न (धातु √मज्ज्, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + पिङ्ग (प्रातिपदिक) + नयन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = ‘यस्य नयने पिङ्गे निमग्ने (अन्तर्निमग्ने) सः’

• कश्चित्: someone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात/अव्यय)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भीषयति: frightens
• भीषयति: Kriya (Main predicate)
• Type: Verb
• Root: धातु √भीष्/√भी (to frighten) (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• स्म: indeed/then (narrative marker)
• स्म: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: स्म-निपातः (past-narrative particle)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-assembly

Visual Art Cues

Scene: A towering, gaunt-bellied figure whose crown-ornaments scrape the clouds; sunken tawny eyes glare downward as he repeatedly tries to frighten the child/hero below.

Characters & Entities

• Bhūtas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even cosmic-scale intimidation is portrayed as merely a test; spiritual discipline is to remain unshaken.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching sacred setting in the Kāśīkhaṇḍa; this verse does not name a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.