Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43
Devanagari script
कश्चिद्दावानलालीढ खर्जूरद्रुमसन्निभम् । बिभ्रदूरुद्वयंभूतो व्यात्तास्यस्तमभीषयत्
Transliteration
kaściddāvānalālīḍha kharjūradrumasannibham | bibhradūrudvayaṃbhūto vyāttāsyastamabhīṣayat
Translation
ایک اور جنگل کی آگ سے جھلسے کھجور کے درخت جیسا دکھائی دیتا تھا؛ دو بھاری رانوں والا بھوت بن کر، منہ پھاڑ کر، وہ اسے دہشت میں ڈالنے لگا۔
Word by Word
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात/अव्यय)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दावानलालीढscorched/licked by a forest-fire
दावानलालीढ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदावानल (प्रातिपदिक) + आलीढ (धातु √लिह्, क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; ‘आलीढ’ = क्त-प्रत्ययान्त (licked/burnt)
खर्जूरद्रुमसन्निभम्resembling a date-palm tree
खर्जूरद्रुमसन्निभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootखर्जूर (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमानार्थक-विशेषणम्
बिभ्रत्bearing, carrying
बिभ्रत्:
Kriya-vishesana (Adverbial participle)
TypeVerb
Rootधातु √भृ (to bear) (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्तः (शतृ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावेन
ऊरुद्वयम्a pair of thighs
ऊरुद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘द्वय’ संख्यावाचक-पूर्वपदेन द्विगु-समासः
भूतःhaving become
भूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootधातु √भू (to become) (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘become’ अर्थे
व्यात्तास्यःwith mouth wide open
व्यात्तास्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्यात्त (धातु √यम्/√तन्?; ‘वि+आ+√तन्/√यम्’ अर्थे ‘open’, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + आस्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = ‘यस्य आस्यं व्यात्तम् सः’
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभीषयत्frightened
अभीषयत्:
Kriya (Main predicate)
TypeVerb
Rootधातु √भीष्/√भी (to frighten) (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Characters & Entities
B
BhūtasFAQs
Dharma is maintained not by reacting to horrific forms, but by holding firm to one’s vow and inner clarity.
The broader glorification belongs to Kāśī in the Kāśīkhaṇḍa; this verse is part of the testing episode.
None.