Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

Devanagari script

कश्चिच्च महिषाकारः क्षिपञ्शृंगाग्रतो गिरोन् । लांगूलताडितधरः श्वसन्वेगात्तमाप्तवान्

Transliteration

kaścicca mahiṣākāraḥ kṣipañśṛṃgāgrato giron | lāṃgūlatāḍitadharaḥ śvasanvegāttamāptavān

Translation

ایک اور بھینسے کی صورت میں تھا؛ سینگوں کی نوک سے پہاڑ اچھالتا، دم سے زمین کو کوڑتا، اور تیز پھونک کی قوت سے لپکتا ہوا وہ اس تک جا پہنچا۔

Word by Word

• कश्चित्: someone, a certain (one)
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात/अव्यय)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• महिषाकारः: having the form of a buffalo
• महिषाकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महिष (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्

• क्षिपन्: throwing, hurling
• क्षिपन्: Kriya-vishesana (Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: धातु √क्षिप् (to throw) (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्तः (शतृ-प्रत्यय/Present active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावेन

• शृंगाग्रतः: in front of the horn-tips
• शृंगाग्रतः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: शृंग (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत्; ‘अग्रतः’ = अव्यय (in front of)

• गिरोन्: mountains
• गिरोन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; (रूपं: गिरिन्-शब्दस्य द्वितीया बहुवचनम्)

• लांगूलताडितधरः: bearing (things) struck by the tail / tail-striking bearer
• लांगूलताडितधरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लाङ्गूल (प्रातिपदिक) + ताडित (धातु √ताड्, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्; ‘ताडित’ = क्त-प्रत्ययान्त

• श्वसन्वेगात्: from the force of breathing
• श्वसन्वेगात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: श्वसन् (धातु √श्वस्, शतृ-कृदन्त) + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; कारणार्थे (cause)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आप्तवान्: reached, obtained
• आप्तवान्: Kriya (Main predicate)
• Type: Verb
• Root: धातु √आप् (to obtain) (धातु)
• Form: क्तवतुँ-प्रत्ययान्त (perfect participle/agentive past), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपद-भावार्थः

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-assembly (frame)

Visual Art Cues

Scene: A buffalo-formed being charges forward, snorting violently; with horn-tips he seems to fling rocky masses, tail lashing the earth, dust and shockwaves rising as he closes in on the child/target.

Characters & Entities

• Bhūtas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The seeker’s path may be confronted by overwhelming force; steadfast tapas is portrayed as the higher power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the broader sacred setting in the Kāśīkhaṇḍa; this verse does not specify a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.