Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 20

Devanagari script

दानवाधिपते सर्वं तथ्यं यद्भाषितं त्वया । विद्योपार्जनमेतद्धि दानवार्थं मया कृतम्

Transliteration

dānavādhipate sarvaṃ tathyaṃ yadbhāṣitaṃ tvayā | vidyopārjanametaddhi dānavārthaṃ mayā kṛtam

Translation

اے دانوؤں کے سردار! جو کچھ تم نے کہا وہ سب حق ہے۔ بے شک یہ ودیا میں نے دانوؤں ہی کے فائدے کے لیے حاصل کی تھی۔

Word by Word

• दानव-अधिपते: O lord of the Dānavas
• दानव-अधिपते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन — Vocative singular

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Content/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — here as प्रथमा (predicate nominal)

• तथ्यम्: true
• तथ्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — here as प्रथमा; विशेषण (qualifying सर्वम्)

• यत्: what
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — relative pronoun; refers to ‘what’ was spoken

• भाषितम्: spoken
• भाषितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाषित (कृदन्त; √भाष् (धातु) क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘spoken’ (passive)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-in-passive/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन — Instrumental singular (agent of passive)

• विद्या-उपार्जनम्: acquisition of knowledge/spell
• विद्या-उपार्जनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + उपार्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nominative/Accusative singular; here as प्रथमा (subject/predicate)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — demonstrative ‘this’

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Emphasis/Reason/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चये निपात (particle: indeed/for)

• दानव-अर्थम्: for the sake of the Dānavas
• दानव-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular; प्रयोजनार्थे (purpose)

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-in-passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन — Instrumental singular (agent of passive)

• कृतम्: was done
• कृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ (धातु) क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘done/made’ (passive)

Speaker

Bhārgava (Śukrācārya)

Visual Art Cues

Scene: The Bhārgava sage speaks plainly to the Dānava king: a calm, authoritative posture, hand raised in assurance; the Asura listens, tension easing as purpose is confirmed.

Characters & Entities

• Bhārgava (Śukrācārya)
• Dānava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Knowledge is portrayed as purposeful and value-directed; here, the guru frames learning as service to one’s community.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse; the larger frame is the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an ethical declaration of intent behind acquiring vidyā.