Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 19

Devanagari script

इत्यंधकवचः श्रुत्वा स्थिरधीर्भार्गवोमुनिः । किंचित्स्मितं तदा कृत्वा दानवाधिपमब्रवीत्

Transliteration

ityaṃdhakavacaḥ śrutvā sthiradhīrbhārgavomuniḥ | kiṃcitsmitaṃ tadā kṛtvā dānavādhipamabravīt

Translation

اندھک کے یہ کلمات سن کر، ثابت قدم ذہن والے بھارگو مُنی نے ہلکی سی مسکراہٹ کی اور پھر دانوؤں کے سردار سے مخاطب ہوا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यन्तसूचक अव्यय (quotative particle)

• अन्धक-वचः: Andhaka's speech
• अन्धक-वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्धक (प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular; ‘the words of Andhaka’

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) — ‘having heard’

• स्थिर-धीः: steady-minded
• स्थिर-धीः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक) + धी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; बहुव्रीहिवत् प्रयोगः ‘one whose intellect is steady’ (as epithet)

• भार्गवः: Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
• भार्गवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular

• मुनिः: sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; भार्गवः इति समानाधिकरण

• किञ्चित्: a little
• किञ्चित्: Sambandha (Degree/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम)
• Form: परिमाणवाचक अव्यय (a little)

• स्मितम्: a smile
• स्मितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्मित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (then)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) — ‘having done/made’

• दानव-अधिपम्: the lord of the Dānavas
• दानव-अधिपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु) लङ्
• Form: लङ् (Imperfect/past), तृतीयपुरुष, एकवचन — ‘he said’

Speaker

Skanda (narrator; reporting the scene)

Visual Art Cues

Scene: A calm Bhārgava sage stands amid the aftermath of battle; Andhaka’s forceful demand hangs in the air; the sage’s lips curve in a restrained smile before he speaks.

Characters & Entities

• Andhaka
• Bhārgava (Śukrācārya)
• Dānava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True mastery is marked by steadiness and restraint; the sage responds with composure rather than agitation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named in this verse; it is embedded within the Kāśī-centered Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative transition into instruction.