Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

यच्च क्रतु क्रियोत्सर्गस्त्वया मह्यं निवेदितः । स्थापितं यत्त्विदं लिंगं मम चंद्रेश्वराभिधम्

Transliteration

yacca kratu kriyotsargastvayā mahyaṃ niveditaḥ | sthāpitaṃ yattvidaṃ liṃgaṃ mama caṃdreśvarābhidham

Translation

اور وہ یَجْن کی کریا اور کرم پھل کا تیاگ جو تم نے مجھے نذر کیا، اور یہ لِنگ جو تم نے یہاں میرے نام ‘چندریشور’ کے ساتھ قائم کیا—یہ اعمال مجھے نہایت عزیز ہیں۔

Word by Word

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relational/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• क्रतुः: sacrifice/rite
• क्रतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kratu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्रियोत्सर्गः: the offering/assignment of ritual acts
• क्रियोत्सर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kriyā-utsarga (प्रातिपदिक); kriyā (क्रिया) + utsarga (उत्सर्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन

• निवेदितः: was reported/communicated
• निवेदितः: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: ni-√vid (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (क्रतुः/उत्सर्गः) इत्यस्य विशेषण

• स्थापितम्: was established
• स्थापितम्: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: √sthā (धातु) + णिच् (causative) → sthāpaya + क्त
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (लिङ्गम्) इत्यस्य विशेषण

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relational/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेतार्थक

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: liṅga (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• चन्द्रेश्वराभिधम्: named ‘Candreśvara’
• चन्द्रेश्वराभिधम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: candra-īśvara-abhidha (प्रातिपदिक); candra (चन्द्र) + īśvara (ईश्वर) + abhidha (अभिध)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (लिङ्गम्)

Speaker

Śiva (Maheśāna)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candreśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Śiva acknowledges two acts: (1) offering sacrificial rites and relinquishing their fruits to him, and (2) establishing a liṅga named Candreśvara; the liṅga is central, with devotee presenting offerings.

Characters & Entities

• Śiva
• Candreśvara-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dedication of rites and their fruits to Śiva, along with establishing a liṅga, becomes a powerful act of devotion in Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Candreśvara-liṅga shrine in Kāśī, introduced as a named manifestation of Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kriyotsarga—offering/renouncing the fruits of sacrificial and ritual acts to Śiva—and liṅga-sthāpanā (installation of a liṅga).